Παρασκευή 30 Νοεμβρίου 2012

Συνειδητός σεξισμός ή αυτοκαταστροφική επιπολαιότητα;

Από την Ελένη, αναγνώστρια του blog, έλαβα το σχόλιο που ακολουθεί για το άρθρο Φτηνή «μάτσο» μαγκιά και «προοδευτισμός» του κ...! Αν και γυναίκα, είναι εμφανώς πιο επιεικής από μένα απέναντι στην απίστευτη έκφραση χυδαίου σεξισμού εκ μέρους ενός κατά δήλωσιν "προοδευτικού" διανοούμενου! Εν τούτοις, αν μη τι άλλο, η Ελένη λέει όσα όφειλαν να είχαν πει - αλλά ποτέ δεν είπαν - η (κατά τα άλλα συμπαθής και αξιόλογη) κ. Ρένα Δούρου και η (λαλίστατη αλλά ελάχιστα έως καθόλου συμπαθής) κ. Ζωή Κωνσταντοπούλου... 

Δυστυχώς, ο σεξισμός "ευδοκιμεί" παντού! Σ' όλους τους χώρους (δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα) και σε πολλούς ανθρώπους, προοδευτικούς ή οπισθοδρομικούς, καλλιεργημένους ή όχι, εφόσον αποτελεί μια ασφαλή και υπολογίσιμη μέθοδο ανδρικής επιβεβαίωσης. Δεν αποτελεί "προτέρημα" προοδευτικών, διανοούμενων μόνο ατόμων, εκδηλώνεται σε ανασφαλείς ανθρώπους με έλλειψη αυτογνωσίας και σεμνότητας.

Οι δηλώσεις Τατσόπουλου περί ανδρισμού προκαλούν γενική θυμηδία και αγανάκτηση, γιατί απαντώντας στην πρόκληση της Χ.Α., υποτίμησε τον εαυτό του και τη συζήτηση για το ρατσισμό και τη βία στα σχολεία. Έτσι, στη συνείδηση του κόσμου έμειναν μόνο οι ανδρικές του... "επιδόσεις" κι όχι η ουσιαστική, σημαντική κι επίκαιρη ερώτησή του για τη συμμετοχή της Χ.Α. στην ανάπτυξη του ρατσισμού στα σχολεία. Πλήρως αυτοκαταστροφικός!

Στα ΝΕΑ του Σαββάτου (σ.σ.: 24-11-2012) υπάρχει ένα ενδιαφέρον άρθρο του Π. Αγιαννίδη με τίτλο Για μια φουστανέλα αδειανή..., που αναφέρεται σ' αυτό το θέμα. Αξίζει να διαβαστεί!

Τρίτη 27 Νοεμβρίου 2012

Φτηνή «μάτσο» μαγκιά και «προοδευτισμός» του κ...!

Είναι πλέον ελαφρώς ανεπίκαιρο, ήταν όμως πολύ πιο επίκαιρο πριν λίγες μέρες, όταν το υπέβαλα στο "Βήμα". Για λόγους άγνωστους σ' εμένα, η καλή εφημερίδα (με την οποία συνεργάζομαι τακτικά) αρνήθηκε να το δημοσιεύσει. Τηρώντας την δεοντολογία, απέφυγα να το αναρτήσω πρώτα στα blogs. Εξ ου και η καθυστέρηση...

Σε μια προσπάθεια να καταδείξει τον "ανδρισμό" του με την αιτιολογία ότι αμφισβητείται από ακροδεξιό πολιτικό χώρο, γνωστός συγγραφεύς και σημαίνον μέλος της κοινοβουλευτικής ομάδας "προοδευτικού αριστερού" κόμματος προέβη πρόσφατα στην κατωτέρω δημόσια δήλωση:

«Έχω πηδήξει τη μισή Αθήνα και αυτοί της Χ. Α. συνεχίζουν να με αποκαλούν αδερφή!» 

Έχει και συνέχεια: 

«(...) να βγάζω φωτογραφίες με τα παιδιά μου ή με τις συζύγους μου, για ν’ αποδείξω ότι δεν είμαι "αδερφή" στους φασίστες που τους βολεύει, γιατί όταν είσαι κακός στην Ελλάδα πρέπει να είσαι σε όλα κακός. Δηλαδή, να είσαι και ηλίθιος και "αδερφή" και τραμπούκος και μοχθηρός και όλα.»

Δεν δήλωσα ποτέ "προοδευτικός", ούτε προστάτης των σεξουαλικών ελευθεριών, δικαιούμαι όμως να διατυπώσω δύο απορίες:

1. Από πότε ο "αριστερός προοδευτισμός" επιτρέπει την κομπορρημοσύνη και την μάτσο μαγκιά του κατά συρροήν επιβήτορα ως μέρος της πολιτικής του κουλτούρας; Από πότε το ευτελώς ενεργητικό ρήμα "πηδάω" προτιμάται στο λεξιλόγιό του ως πιο δόκιμο από το ρήμα "σχετίζομαι"; Από πότε οι "αριστεροί προοδευτικοί" θεωρούν τη γυναίκα ως μέσο επιβεβαίωσης (αμφίβολου) "ανδρισμού";

2. Θα πρέπει μήπως να υποθέσουμε ότι ο "αριστερός προοδευτισμός" αποκήρυξε πλέον τις αντιρατσιστικές και αντι-σεξιστικές του ιδεολογίες και αποφάσισε να εκφράζεται δημοσίως με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για τις σεξουαλικές ιδιαιτερότητες, περιγράφοντάς τες ως όνειδος και τοποθετώντας τες δίπλα στην απόλυτη κακία, τη μοχθηρία, τον τραμπουκισμό και την ηλιθιότητα;

Αυτά μόνο... Όσο για τα αποσιωπητικά στον τίτλο, τα έβαλα από σεβασμό στη στοιχειώδη κομψότητα του λόγου. Στη συνείδησή μου τα έχω αφαιρέσει προ πολλού. Για τον εν λόγω "κύριο" και για την "πολιτική" νοοτροπία που εκπροσωπεί...

Δευτέρα 19 Νοεμβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - «Προπηλακισμοί» ή τραμπουκισμοί;

Ακούμε συχνά από τα μέσα ενημέρωσης για ανθρώπους που «προπηλακίστηκαν» από το πλήθος. Πολλές φορές η λέξη αποδίδει την πραγματικότητα. Άλλες πάλι, η χρήση της υποδηλώνει άγνοια της σημασίας της: Προπηλακίζω σημαίνει χλευάζω, εξευτελίζω, καθυβρίζω (ιδιαίτερα, δημοσίως). Όπως είναι φανερό, το εν λόγω ρήμα δεν παρεμφαίνει (για την ακρίβεια, αποκλείει) τη χρήση φυσικής βίας μέσω φυσικής επαφής (άμεσης ή έμμεσης, με ρίψη αντικειμένων) του υβριστή με τον εξυβριζόμενο. Για τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει το ρήμα «βιαιοπραγώ». Όπως και το ουσιαστικό «τραμπουκισμός»!

Συχνά καταγγέλλεται η βίαιη συμπεριφορά της Αστυνομίας κατά τη διάρκεια εκδηλώσεων κοινωνικής διαμαρτυρίας. Θεμιτές, όμως, είναι οι καταγγελίες εκείνων μόνο που αρνούνται την ίδια τη βία. Απ’ όπου κι αν προέρχεται. Ακόμα και απ’ αυτούς που (δικαίως) αγανακτούν για την εκφυλιστική πορεία της χώρας και τη δραματική συρρίκνωση των δικών τους προοπτικών επιβίωσης.

Η απουσία φυσικής βίας ήταν αυτή που μας έκανε, αρχικά, να ξεχωρίσουμε τους «καλούς» αγανακτούντες πολίτες που διαδήλωναν ειρηνικά για τα σκληρά μέτρα που τους επιβάλλονταν, από τους «κακούς» μηχανισμούς καταστολής που χρησιμοποιούν τη βία σαν μέσο επιβολής άδικων πολιτικών εκ μέρους του συστήματος εξουσίας. Φοβάμαι πως ουδείς σήμερα δικαιούται να φορά τη μάσκα του «καλού»!

Τα μέσα ενημέρωσης συνηθίζουν να αναφέρονται σε «προπηλακισμούς» πολιτικών (κυρίως) προσώπων, ενώ ταυτόχρονα περιγράφουν σκηνές ωμής φυσικής βίας συνοδευόμενης συχνά από ποταμούς ηθικών εξευτελισμών. Αυτά, εν τούτοις, δεν κωδικοποιούνται με το σχετικά «αθώο» ρήμα «προπηλακίζω». Γιατί, η αγανάκτηση ενός πλήθους ατόμων στερούμενων δημοκρατικών αρχών, όταν διολισθαίνει στη βία, μετασχηματίζει αυτόματα τον προπηλακισμό σε τραμπουκισμό!

Με έκπληξη διαβάσαμε στο «Βήμα» ότι συνελήφθησαν τρία άτομα για τον «προπηλακισμό» του γερμανού προξένου στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο ένας γρονθοκόπησε τον ξένο διπλωμάτη, ο δεύτερος του πέταξε ποτήρι με καφέ, ενώ ο τρίτος κινήθηκε απειλητικά εναντίον του. Αν η ελληνική δικαιοσύνη, με την σύμφωνη γνώμη της εγχώριας δημοσιογραφίας, θεωρούν τις πράξεις αυτές ως «απλό» προπηλακισμό (και μάλιστα, εναντίον ανυπεράσπιστου ανθρώπου), τότε μάλλον θα πρέπει να ρίξουν μια κλεφτή ματιά στα λεξικά τους...

Όσο για την παιδαριώδη, λαϊκιστική, πολιτικά καιροσκοπική ανακοίνωση-αντίδραση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, η οποία βαφτίζει τον τραμπουκισμό σε «υπεράσπιση στοιχειωδών δικαιωμάτων» και χαρακτηρίζει την στοιχειώδη εφαρμογή των νόμων «προκλητική», δεν θα πούμε παρά μόνο τούτο: Ο φασισμός είναι χαμαιλέων. Και καμιά φορά το δήθεν δημοκρατικό χρώμα του σε ξεγελά...

ΤΟ ΒΗΜΑ

Δευτέρα 12 Νοεμβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Επιταγές ηρωισμού που (δεν) εξαργυρώθηκαν...

Υπάρχουν άνθρωποι που, σε κάποια φωτεινή στιγμή της ζωής τους, έκαναν μια ηρωική πράξη αυτοθυσίας στο όνομα υψηλών ιδανικών που στόχευαν στο γενικό καλό. Και στη συνέχεια εξαργύρωσαν την επιταγή του ηρωισμού τους. Καλοδέχτηκαν τις συνεχείς επευφημίες, ενώ κάθονταν πάντα «αυτονόητα» στην τιμητική καρέκλα κάθε δημόσιας εκδήλωσης. Αρκετοί δέχθηκαν με ευχαρίστηση τιμητικές συντάξεις από την πολιτεία, που τους εξασφάλισαν αξιοπρεπή διαβίωση χωρίς την επιτακτική ανάγκη συμμετοχής στον αφανή ηρωισμό της καθημερινής βιοπάλης...

Κάποιοι προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα: Διεκδίκησαν και «αυτονόητα» κατέλαβαν υψηλές πολιτικές θέσεις και ηγετικούς ρόλους σε κομματικούς σχηματισμούς (το αν συμμετείχαν ή όχι σε σχήματα εξουσίας δεν ενδιαφέρει ιδιαίτερα). Για να καταντήσουν πολιτικά απολιθώματα, φθαρμένες παντιέρες και κομματικοί κράχτες...

Κάποιοι άλλοι, πάλι, έκαναν ηρωικές πράξεις χωρίς ποτέ να τις ονομάσουν «ηρωικές». Γι’ αυτούς δεν ήταν παρά αυτονόητες (χωρίς εισαγωγικά εδώ) δράσεις μιας ζωής που ούτως ή άλλως δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετική. Μιας ζωής που σ’ εμάς τους κοινούς θνητούς φαντάζει ηρωική!

Οι μελαγχολικές αυτές σκέψεις έρχονται στο μυαλό καθώς πλησιάζει η 17η του Νοέμβρη. Τις ίδιες ακριβώς σκέψεις κάναμε και πριν λίγες μέρες, στις 28 του Οκτώβρη... Όμως μη ζητάς, αγαπητέ αναγνώστη, να πω περισσότερα. Όπως πάντα, έχω απόλυτη πίστη στη νοημοσύνη σου. Έτσι, θα αφήσω σ’ εσένα το καθήκον να συμπληρώσεις τα κενά...

Κλείνω αισιόδοξα, με μια φράση του Λάκη Σάντα που διάβασα στο «Βήμα» της 30-4-2011 (http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=398262), λίγο μετά τον θάνατο του σεμνού αυτού συμβόλου της εθνικής αντίστασης:

«Δεν κυνηγάω ποτέ τη δημοσιότητα, γιατί θεωρώ ότι έχει εξευτελιστεί το ζήτημα πάρα πολύ. Την αντίσταση δεν την κάναμε μόνο εμείς, έχουν σκοτωθεί χιλιάδες παλικάρια, γυναίκες και άνδρες, 'ανώνυμοι'.»

ΤΟ ΒΗΜΑ

Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Έχω κάρτα διαρκείας στα ΜΜΜ. Μήπως είμαι ηλίθιος;

Καταρχήν, μια προσωπική εξομολόγηση: Η ακροτελεύτια λέξη του τίτλου είναι προϊόν εσωτερικού συμβιβασμού του γράφοντος, προκειμένου να μην «κοπεί» το άρθρο από τους λογοκριτικούς μηχανισμούς του «Βήματος» λόγω χρήσης... άσεμνων όρων!

Προχωρούμε στο θέμα μας. Οι πολίτες αυτής της δύσμοιρης, ατάκτως καταβυθιζόμενης χώρας, εκτός από την αγωνία για την ίδια τους την επιβίωση, έχουν να αντιμετωπίσουν και την αναλγησία των συντεχνιών του δημοσίου, οι οποίες χρόνια τώρα χρησιμοποιούν την ταλαιπωρία των (μη-προνομιούχων, κυρίως) πολιτών ως διαπραγματευτικό μέσο είτε για την επαύξηση (παλιότερα), είτε για την διατήρηση (τώρα) των κεκτημένων τους. Ιδιαίτερα σκληρές, λόγω της κοινωνικής ιδιαιτερότητας της φύσης της εργασίας τους, είναι οι συντεχνίες που σχετίζονται με τα μέσα μαζικής μεταφοράς (ΜΜΜ), την υγεία, την δημοτική καθαριότητα, και την παροχή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Αναρωτιόμαστε συχνά γιατί ο κρατικός Οργανισμός των ΜΜΜ (ΟΑΣΑ) αντιμετωπίζει με τόσο εκνευριστική απάθεια την ταλαιπωρία των Αθηναίων από τις συνεχόμενες απεργίες στα μέσα μεταφοράς. Την απορία μού έλυσε μια πρωινή εκπομπή που άκουσα πέρυσι στο ραδιόφωνο, στην οποία είχε αναφερθεί, μεταξύ άλλων, και μια πολύ λογική κίνηση του «Συνηγόρου του Καταναλωτή»: Είχε ζητήσει από τον ΟΑΣΑ να παρατείνει την ισχύ των καρτών απεριορίστων διαδρομών για χρονική διάρκεια ίση με εκείνη των απεργιών, ή εναλλακτικά, να χορηγεί αντίστοιχη έκπτωση στην επόμενη ανανέωση της κάρτας.

Το πιο σημαντικό κομμάτι της ραδιοφωνικής επιμόρφωσής μου, όμως, συνίστατο στο εξής: Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι ο ΟΑΣΑ έχει σημαντικές απώλειες από τις απεργιακές κινητοποιήσεις. Τα έσοδα του Οργανισμού προέρχονται κατά κύριο λόγο από τις ήδη προπληρωμένες κάρτες (μηνιαίες ή ετήσιες). Τις μέρες των απεργιών, όπως είναι φυσικό, δεν πληρώνονται οι εργαζόμενοι, ενώ μηδενίζεται και το κόστος κατανάλωσης καυσίμων. Έτσι, για να το πούμε απλά, είναι θεωρητικά δυνατό ο Οργανισμός να έχει ακόμα και κέρδος από τις απεργίες! Δεν πρέπει, λοιπόν, να μας φαίνεται περίεργη η εκνευριστικά –επαναλαμβάνω- παθητική στάση του απέναντι στην ταλαιπωρία του επιβατικού κοινού.

Οι πολίτες, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αντιλαμβάνονται την δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας και υφίστανται αιματηρές θυσίες προκειμένου να συμβάλουν στην υπέρβασή της, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του. Αυτό όμως πόρρω απέχει από το να δέχονται να τους ληστεύει το ίδιο το κράτος! Θυμάμαι ένα παλιό ανέκδοτο, όπου ένας φαντάρος παραπονέθηκε πως βρήκε χώμα μέσα στο συσσίτιό του. Στην παρατήρηση του λοχία ότι αποστολή του φαντάρου ήταν να υπηρετεί την πατρίδα του και όχι να γκρινιάζει, ο φαντάρος απάντησε πως δέχεται μεν να την υπηρετεί, όχι όμως και να την τρώει!

Θα θέλαμε, λοιπόν, να επαναφέρουμε στο τραπέζι των συζητήσεων την άκρως ορθολογική περσινή πρωτοβουλία του «Συνηγόρου του Καταναλωτή». Αν μη τι άλλο, θα έδινε μια κάποια ψυχολογική, τουλάχιστον, ανακούφιση σε όσους –όπως ο γράφων- θεωρούν το ερώτημα που θέτει ο τίτλος του άρθρου ως ρητορικό!

**Το άρθρο το είχα δημοσιεύσει στην «Ελευθεροτυπία» πριν ένα χρόνο. Μια και παραμένει επίκαιρο, σκέφτηκα να το παρουσιάσω (με μικρές επικαιροποιήσεις) στους αναγνώστες του «Βήματος». Στο αγωνιώδες ερώτημα του τίτλου, εν τω μεταξύ, έχω ήδη δώσει καταφατική –δυστυχώς- απάντηση...

ΤΟ ΒΗΜΑ

Τετάρτη 31 Οκτωβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Εθνική «καθαρότητα» ή εθνικό σύμπλεγμα;

Το μέρος το είχα ακουστά κυρίως για τον φημισμένο χαλβά του. Εσχάτως έχω άλλον ένα λόγο να το θεωρώ «αξιοπρόσεκτο»...

Στο τοπικό Επαγγελματικό Λύκειο, η άριστη των μαθητών είχε την ατυχία να προέρχεται από οικογένεια μεταναστών από γειτονική χώρα (τα ονόματα δεν έχουν τόση σημασία...). Βάσει της επίδοσής της (και βάσει των νόμων αυτής της πολιτείας) εδικαιούτο την τιμή της σημαιοφόρου στην παρέλαση κατά τον πρόσφατο εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου. Οι συμμαθητές της, όμως, είχαν άλλη άποψη. Μάλιστα, απείλησαν να καλέσουν, προς «διευθέτηση» του ζητήματος, τους εκπροσώπους «πολιτικού» χώρου γνωστού για τις εθνικές του «ευαισθησίες» (από τις οποίες, όλως περιέργως, μοιάζει να απουσιάζει ο πόνος για τα δεινά που υπέστη ένας ολόκληρος λαός κατά την ναζιστική κατοχή...).

Τελικά, παραδίδοντας μαθήματα σεμνότητας αλλά και ρεαλισμού, η μαθήτρια πρόθυμα και χωρίς μελοδραματισμούς παρέδωσε τη σημαία στην αμέσως επόμενη τη τάξει –ως προς τις σχολικές επιδόσεις- συμμαθήτριά της, βάζοντας την ηρεμία του σχολείου πάνω από το –απόλυτα δικαιολογημένο- αίσθημα πικρίας που, κατά πάσαν βεβαιότητα, έφερε μέσα της...

Προσωπικά, θα ήθελα να δώσω μια συμβουλή στους συμμαθητές τής αριστούχου: Αντί των γνωστών «προστατών» της ακραιφνούς εθνικοφροσύνης, τους οποίους απείλησαν πως θα καλέσουν, να προτιμήσουν την πρόσκληση πεπειραμένων φροντιστών, από τους οποίους να ζητήσουν εντατική προπαρασκευή ώστε να αριστεύσουν κι αυτοί στα μαθήματα. Έτσι, στην επόμενη εθνική εορτή, ίσως κάποιος εξ αυτών κρατήσει «με το σπαθί του» τη σημαία του σχολείου!

Προκαλεί θλίψη, πάντως, η συνειδητοποίηση πως μετασχηματιζόμαστε σιγά-σιγά σε κοινωνία συμπλεγματικών... Και μάλιστα –κι αυτό είναι το πιο ανησυχητικό- εξ απαλών (σχεδόν) ονύχων!

ΤΟ ΒΗΜΑ

Δευτέρα 29 Οκτωβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Η διακωμώδηση του βιασμού και η «Συντέλεια» του χιούμορ


Ο βιασμός είναι πράξη άκρως ειδεχθής. Προσβάλλει το σώμα και την ψυχή, και καταρρακώνει το αίσθημα αξιοπρέπειας του θύματος. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο δράστης της πράξης είναι άτομο ηθικά ανάλγητο και, συχνά, ψυχικά διαταραγμένο. Προσωπικά, εκτιμώ ότι θα πρέπει να του αμφισβητηθεί και αυτή τούτη η ανθρώπινη ιδιότητα: το πορτραίτο του βιαστή δεν διαφέρει πολύ από αυτό του κτήνους!

Αυτό που πολλοί (θέλουν να) αγνοούν είναι ότι, ακόμα πιο τραυματικό για το θύμα είναι το στάδιο της δημοσιοποίησης του συμβάντος. Γιατί, η ίδια η κοινωνία έρχεται ως οιονεί βιαστής να διαπράξει ξανά το έγκλημα. Τούτη τη φορά στοχεύοντας απευθείας στην ψυχή και την αξιοπρέπεια του θύματος: «Έλα μωρέ, τα ‘θελε κι αυτή! Δεν είδες πώς ήταν ντυμένη;»

Ένα τρίτο στάδιο βιασμού –ίσως το αισχρότερο όλων– είναι η ελαφρά τη καρδία δημόσια διακωμώδηση της πράξης. Έχει διπλό αποτέλεσμα: ελαφρύνει την ηθική βαρύτητα του εγκλήματος, ενώ ταυτόχρονα επιτείνει το αίσθημα αδικίας που βιώνει το θύμα. Κατά την άποψή μου, μια τέτοιου τύπου απρέπεια οφείλει να αντιμετωπίζεται ως ποινικώς κολάσιμη πράξη με ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες για τους αυτουργούς!

Όμως, ο βιασμός δεν είναι πάντα μια ενέργεια με σεξουαλικό περιεχόμενο. Η κτηνωδία μπορεί να εκφραστεί στη μορφή επιβολής μέσω σωματικής βίας ασκούμενης από άνθρωπο με υπέρτερη μυϊκή δύναμη και σωματικές διαστάσεις. Συχνά, στο αρρωστημένο ασυνείδητο του θύτη, η πράξη του προβάλλει συμβολικά ως υποκατάστατο σεξουαλικής επικυριαρχίας. Ίσως μάλιστα αυτός να είναι κι ο μόνος τρόπος που διαθέτει για να εκφραστεί «ερωτικά»! Ένας τέτοιος τύπος «βιασμού» είναι το αντικείμενο αυτού του σημειώματος...

Πριν συνεχίσω, θα πρέπει να δηλώσω ευθέως ότι ουδέποτε ανήκα σ’ αυτούς που συμπαθούν ιδιαίτερα την βουλευτή Λιάνα Κανέλλη. Με ενοχλούσε πάντα η ένταση και η οξύτητα του λόγου της, καθώς και το υπέρμετρο πάθος (συχνά υπερβολικό) με το οποίο υπερασπίζεται (αν όχι προσπαθεί να επιβάλει) τις απόψεις της. Ήμουν, εν τούτοις, ένας από αυτούς που πήραν δημόσια θέση (http://www.tovima.gr/opinions/useropinions/article/?aid=461206) μετά την απίστευτη κτηνωδία που βίωσε η πολιτικός (όπως, σε μικρότερο βαθμό, και η συνάδελφός της, Ρένα Δούρου) σε στούντιο της τηλεόρασης (σε «ζωντανή» μετάδοση!) από εκπρόσωπο «πολιτικού» κόμματος και «ισχυρού» φύλου. Επανέρχομαι στο θέμα μόνο και μόνο γιατί κάποιοι –κάνοντας δήθεν επίδειξη «χιούμορ»– θέλουν να διατηρούν τις πληγές ανοιχτές...

Η αντίδραση σημαντικού τμήματος της κοινωνίας μας μετά το περιστατικό βίας της 7-6-2012 στο τηλεοπτικό στούντιο του «Αντέννα», είναι ενδεικτική του επιπέδου αποκτήνωσης στο οποίο μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους μια μείζων εθνική κρίση. Οχετός ύβρεων κατά των δύο γυναικών βουλευτών –συχνά, μάλιστα, με απρεπή σεξουαλικά υπονοούμενα– κατέκλυσαν το Διαδίκτυο, συνοδευόμενες από χαιρέκακα σχόλια για το ανηλεές γρονθοκόπημα εναντίον της κ. Κανέλλη από εκπρόσωπο της «μάτσο» εθνικοφροσύνης: «Καλά της έκανε της (***)! Επιτέλους, κάποιος έπρεπε να της βουλώσει το στόμα!»

Αν οι γροθιές του συμπλεγματικού νεόκοπου «πολιτικού» συνιστούν, θα λέγαμε, μια πρωτογενή ενέργεια «βιασμού», τα κοινωνικά σχόλια που προαναφέρθηκαν αποτελούν ένα δεύτερο στάδιο της πράξης. Το τρίτο στάδιο –αυτό της αισχρής διακωμώδησης– παίχτηκε πριν λίγες μέρες, και πάλι στο χώρο κάποιου τηλεοπτικού στούντιο, στο διάλειμμα ζωντανού προγράμματος όπου η κ. Κανέλλη ήταν προσκεκλημένη. Φυσικοί, μαζί και ηθικοί, αυτουργοί ήταν οι συντελεστές «σατιρικής» (sic) εκπομπής του σταθμού, το όνομα της οποίας ας αναζητηθεί στον τίτλο του παρόντος άρθρου. Οι εν λόγω γελωτοποιοί, στο πλαίσιο της διαστροφικής αίσθησης του «χιούμορ» που, ως φαίνεται, διαθέτουν, σκηνοθέτησαν εικονικό ξυλοδαρμό της βουλευτού αιφνιδιάζοντάς την σε κάποιο διάδρομο του στούντιο, εις ανάμνησιν –ίσως ακόμα και προς δόξαν– του «ανδραγαθήματος» του σημαίνοντος εκπροσώπου του γνωστού ακραίου «πολιτικού» μορφώματος!

Λένε πως το χιούμορ ομορφαίνει και μακραίνει τη ζωή. Πιθανώς. Υπό μία όμως προϋπόθεση: ότι η σάτιρα του ενός δεν συνεπάγεται την ηθική καταρράκωση και τον εξευτελισμό της αξιοπρέπειας του άλλου! Και ένας βιασμός –σεξουαλικός ή μη– είναι ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, κάτι που φαίνεται να αγνοούν όσοι παίζουν με αυτό εν ου παικτοίς. Κι αυτοί οι τελευταίοι δεν περιλαμβάνουν, εν προκειμένω, μόνο δυο-τρεις επιπόλαιους παραγωγούς κάποιου, χαμηλού επιπέδου, τηλεοπτικού προγράμματος: είναι κι όλοι όσοι ανάρτησαν στη συνέχεια στο Διαδίκτυο εμετικά σχόλια του στυλ, «καλά, τώρα, μας έπεισε η (***) με τις κλάψες της»!

Θα πρότεινα σε όλους αυτούς να επιχειρήσουν να αυτο-σατιριστούν μετά από εμπειρία άγριου ξυλοδαρμού τους, ή, ακόμα χειρότερα, μετά από (απευκταίο) βιασμό αγαπημένου τους προσώπου. Εκτός βέβαια κι αν φρονούν ότι τέτοιες «ατυχείς» (sic) πράξεις δεν φέρνουν δα και τη συντέλεια του κόσμου! Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η «Συντέλεια» του χιούμορ σε τούτη εδώ την παρηκμασμένη μπανανία είναι δεδομένη και αδιαμφισβήτητη...

ΤΟ ΒΗΜΑ - Πλατανιάς: Μια ιστορία βαμμένη με αίμα ηρώων!

Περνώντας έξω από τα γραφεία του Τομέα των Μαθηματικών, πριν λίγο καιρό, είπα να μπω να πω μια καλημέρα στο Γιώργο. «Έλα, και σε ήθελα!» μου λέει. «Σε δυο βδομάδες έρχεται ο Πλατανιάς να παίξει με την ΑΕΚ στην Αθήνα. Τι θα ‘λεγες να πηγαίναμε παρέα στο γήπεδο;»

Απόρησα, γιατί ήξερα ότι ο Γιώργος είναι οπαδός του Παναθηναϊκού. Μου λύθηκε όμως γρήγορα η απορία: «Ο Πλατανιάς είναι η ομάδα του χωριού μου, στα Χανιά. Και, όπως καταλαβαίνεις, τον βάζω πάνω κι από τον ΠΑΟ! Μακάρι να σας κερδίσουμε, κι ας νικήσετε εσείς τον Παναθηναϊκό την επόμενη Κυριακή!»

Τελικά, ο Πλατανιάς έχασε το παιχνίδι από την ΑΕΚ (ομολογώ πως στη φάση του γκολ επέδειξα υπεράνθρωπη αυτοσυγκράτηση για να μην πανηγυρίσω, καθώς ήταν εμφανής η απογοήτευση στο πρόσωπο του παρακαθήμενου φίλου μου!). Αυτό που διέκρινα στους παίκτες της Κρητικής ομάδας ήταν το αθλητικό ήθος και το καθαρό, χωρίς σκοπιμότητες παιχνίδι. Έμαθα όμως και κάποια σημαντικά πράγματα για την νεοφώτιστη ομάδα στην κορυφαία εθνική κατηγορία του ποδοσφαίρου...

«Κόκκινο τριφύλλι, βρε Γιώργο, και κόκκινες φανέλες;» πείραξα τον «βάζελο» φίλο μου. Μου εξήγησε πως το κόκκινο χρώμα υποκρύπτει σημαντική ιστορική σημειολογία. Τα χρόνια της Κατοχής, οι κάτοικοι του Πλατανιά αντιστάθηκαν γενναία στον κατακτητή. Ήταν ανάμεσα σ’ αυτούς που πλήρωσαν βαρύ φόρο αίματος κατά την γερμανική εισβολή στην Κρήτη. Οι νίκες της τοπικής ποδοσφαιρικής ομάδας (ακόμα και εναντίον ομάδων επίλεκτων γερμανών ποδοσφαιριστών!) ήταν αληθινές «ενέσεις» ηθικού για το δοκιμαζόμενο χωριό...

Οι αθλητικές ενδυμασίες ήταν, φυσικά, είδος δυσεύρετο την εποχή εκείνη! Πριν από κάποιο σημαντικό παιχνίδι, οι παίκτες του Πλατανιά αναγκάστηκαν να κλέψουν είδη ρουχισμού από τις γερμανικές αποθήκες. Ήταν ρούχα ματωμένα από τις μάχες, όπως ματωμένες έμειναν κι οι αθλητικές φανέλες που φτιάχτηκαν απ’ αυτά. Το σημερινό κόκκινο χρώμα είναι εις ανάμνηση εκείνων των τραγικών στιγμών αθλητικής δόξας μέσα στις φλόγες του πολέμου...

Στο ημίχρονο, ο Γιώργος προσπάθησε ανεπιτυχώς να συναντήσει τον πρόεδρο της ομάδας. «Έχω να τον δω κάπου τριάντα χρόνια», μου εξήγησε. «Ήμασταν συμμαθητές στο γυμνάσιο.» Ως οπαδός της αντίπαλης ΑΕΚ, στέλνω στον κ. Πρόεδρο τα συγχαρητήριά μου για το μικρό αθλητικό θαύμα που πέτυχε, ανεβάζοντας την ομάδα του ιστορικού χωριού της Κρήτης στη «μεγάλη» κατηγορία. Μια κατηγορία στην οποία μόνο με τιτάνιες προσπάθειες, πλέον, θα συνεχίσει να ανήκει η δική μου ομάδα του χρόνου...

ΤΟ ΒΗΜΑ

Πέμπτη 25 Οκτωβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Αναζητώντας την κριτική σκέψη στην εκπαίδευση

Αν μου είχε συμβεί μόνο μια φορά, θα μπορούσα και να το διηγούμαι σαν ανέκδοτο. Δυστυχώς, πρόκειται για καθιερωμένη φαινομενολογία, τόσο που τείνει πια μάλλον να εκλαμβάνεται ως κανονικότητα, παρά να αντιμετωπίζεται ως παθογένεια...

Η σκηνή στην αίθουσα διδασκαλίας. Οι φοιτητές διαβάζουν θέματα εξετάσεων που μόλις τους έχουν δοθεί, και καλούνται να διατυπώσουν τυχόν απορίες. Κάποια στιγμή, ένας εξ αυτών (εκπροσωπώντας πιθανότατα και αρκετούς άλλους) σηκώνει το χέρι για να κάνει την εξής ερώτηση: «Στο δεύτερο θέμα, θέλετε εκείνα που γράφει το βιβλίο πάνω δεξιά όπως το κοιτάζουμε, ή αυτά που γράφει κάτω απ’ το σχήμα στην απέναντι σελίδα;»

Το μήνυμα είναι σαφές και άκρως ανησυχητικό: σε πολλούς φοιτητές (αν όχι στους περισσότερους) η «φωτογραφική» απομνημόνευση λειτουργεί ως βολικό υποκατάστατο της δημιουργικής κριτικής σκέψης. (Συχνά πειράζω τους μαθητές μου λέγοντάς τους πως ο όρος «ερώτηση κρίσης» πήρε το όνομά του από το γεγονός ότι παθαίνουν κρίση όταν τους τίθενται τέτοια ερωτήματα!)

Στενά σχετιζόμενο με τα παραπάνω είναι και το φαινόμενο της πνευματικής απροθυμίας απέναντι στη νέα γνώση. Δεν είναι λίγες οι φορές που καλούμαι να απαντήσω στις έντονες ενστάσεις των πρωτοετών μου ότι «δεν μας δίδαξαν το τάδε θέμα με τον ίδιο τρόπο στο Λύκειο». Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, ποιος ο λόγος να διδάσκω (ακόμα και σε στοιχειώδες επίπεδο) τον μαθηματικό φορμαλισμό της Μηχανικής, αφού στο σχολείο διδάχθηκαν πως Φυσική και Μαθηματικά είναι δύο ξεχωριστά μαθήματα!

Είναι προφανές ότι οι σπουδαστές εισάγονται στις ανώτατες σχολές μεταφέροντας μια κεκτημένη νοοτροπία γνωστικού κατακερματισμού, με ελάχιστα ανεπτυγμένη την ικανότητα της σύνθεσης. Έτσι, η «παπαγαλία» τείνει να εκλαμβάνεται από αυτούς ως δόκιμη και φυσιολογική παιδαγωγική μέθοδος, ενώ η κριτική σκέψη θεωρείται συχνά ως πνευματική πολυτέλεια που εκτιμάται ως αρετή μόνο απ’ τους «σπασίκλες»!

Γνωρίζω τις αντίξοες συνθήκες μέσα στις οποίες οι φιλότιμοι εκπαιδευτικοί των πρώτων βαθμίδων της Εκπαίδευσης αγωνίζονται να ασκήσουν το λειτούργημά τους. Γνωρίζω ακόμα ότι οι γονείς αναλαμβάνουν όλο και λιγότερο τις ευθύνες που τους αναλογούν ως φυσικοί παιδαγωγοί. Αντιλαμβάνομαι, τέλος, ότι οι νέες γενιές εμφανίζονται σήμερα πιο δύσκολα ελέγξιμες, πιο σκληρές, πιο εγωκεντρικές. Όμως, είναι ευθύνη όλων μας να σταματήσουμε αυτή την «κρεατομηχανή» που παράγει τυποποιημένη γνώση δίχως κριτική σκέψη... Που κάνει τα παιδιά να μοιάζουν όλο και περισσότερο με τα ίδια τα κομπιούτερ που με αξιοθαύμαστη επιδεξιότητα χειρίζονται!

Εκτός, βέβαια, αν προσχωρήσουμε στην δαιμονική πεποίθηση ότι όλα αυτά γίνονται μεθοδευμένα, στο πλαίσιο κάποιας σκοτεινής «παγκόσμιας συνωμοσίας» που θέλει άτομα χωρίς κρίση ώστε να υποτάσσονται ευκολότερα στο «σύστημα»! Όσο κι αν μια τέτοια θεωρία θα με απενοχοποιούσε (εν μέρει, τουλάχιστον) ως εκπαιδευτικό, διαχέοντας τις ευθύνες μου σε αόρατες δυνάμεις, θα παραμείνω στη ρομαντική άποψη ότι το ανθρώπινο πνεύμα είναι ελεύθερο και αυτεξούσιο. Αρκεί να του δείξουμε, στο κρίσιμο στάδιο της αφύπνισής του, τις σωστές οδικές πινακίδες!

ΤΟ ΒΗΜΑ

Δευτέρα 15 Οκτωβρίου 2012

ΤΟ ΒΗΜΑ - Κινηματογραφικός σαδισμός και τεχνική δίχως Τέχνη!

Κάποιος φίλος μού έστειλε πρόσφατα ένα αρχείο PowerPoint, απ’ αυτά που κυκλοφορούν «με το κιλό» στο Διαδίκτυο. Με πρώτη ματιά, περιείχε μερικές σχετικά καλές ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Στο τέλος, όμως, υπήρχε μια αποκάλυψη που άφηνε άφωνο τον θεατή: δεν επρόκειτο για φωτογραφίες, αλλά για σχέδια καμωμένα με το χέρι!

Η πρώτη, αυθόρμητη αντίδρασή μου ήταν: «τι σπουδαίος καλλιτέχνης»! Μετά το ξανασκέφτηκα: Είναι, λοιπόν, σκοπός της Τέχνης η πιστή και ακριβής αποτύπωση της πραγματικότητας; Αν ναι, γιατί χρειάστηκε μια τόσο επίπονη προσπάθεια εκ μέρους του σκιτσογράφου; Ένας απλός, ακόμα και σχετικά ατάλαντος φωτογράφος θα είχε αναμφισβήτητα διεκπεραιώσει το έργο με ακόμα μεγαλύτερη τελειότητα! Το να αναπαράγει κάποιος δι’ άλλων μέσων το αποτέλεσμα της δουλειάς ενός καλλιτέχνη (εν προκειμένω, ενός φωτογράφου) δεν είναι, τελικά, ζήτημα Τέχνης: είναι απλά ζήτημα τεχνικής!

Με δραματικότερο τρόπο, ανάλογες παρατηρήσεις ισχύουν για τον κινηματογράφο. Το να παρουσιάσει κάποιος σκηνοθέτης ένα καλογυρισμένο και προσεκτικά επιμελημένο ντοκιμαντέρ, είναι ίσως πράξη καλλιτεχνίας. Το να μιμηθεί απλά, όμως, τον εξ ορισμού (συχνά σκληρό) ρεαλισμό του ντοκιμαντέρ, δίχως την απαραίτητη συμβολιστική παρέμβαση ενός κάποιου προσωπικού φιλοσοφικού ή ιδεολογικού φίλτρου, είναι καθαρά υπόθεση τεχνικής!

Τις σκέψεις αυτές έκανα καθώς έβγαινα από την αίθουσα όπου μόλις είχε ολοκληρωθεί η προβολή της νέας ταινίας του Μίκαελ Χάνεκε, «Αγάπη» (“Amour” – Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία 2012). Χρησιμοποιώντας δύο ιδιοφυείς βετεράνους ηθοποιούς (Ζαν Λουί Τρεντινιάν, Εμανουέλ Ριβά) και αξιοποιώντας το τεράστιο σκηνοθετικό του ταλέντο, όπου και η παραμικρή λεπτομέρεια είναι σχολαστικά προσεγμένη (η πρώτη σκηνή με το περιστέρι, όπου η σκιά από το πέταγμά του αποτυπώνεται στιγμιαία στο τζάμι του παραθύρου, αξίζει από μόνη της ένα Όσκαρ!), ο Χάνεκε πετυχαίνει μια τέλεια αναπαράσταση της «δυστυχίας της διπλανής πόρτας». Όμως, πού ακριβώς βρίσκεται η Τέχνη;

Πολλοί ίσως σπεύσουν να «διακρίνουν» μια «ανθρωπιστική» μετεξέλιξη του Χάνεκε από την εποχή του διαβόητου σαδιστικού τερατουργήματος “Funny Games” (1997). Ας μου επιτρέψει ο αναγνώστης να αμφισβητήσω τον «ανθρωπισμό» τού “Amour”! Προσωπικά διέκρινα έναν πιο επιμελημένα συγκαλυμμένο σαδισμό προς τον θεατή, τον οποίο ο σκηνοθέτης εξακολουθεί να «τιμωρεί» για την επιλογή του να βλέπει τις ταινίες του! Αν θέλετε, τα αισθήματα φρίκης που βιώσαμε στο “Funny Games” απάλυνε κάπως η αίσθηση του απολύτως εξωπραγματικού της υπόθεσης. Στο “Amour” ο σκηνοθέτης παίζει σχεδόν χαιρέκακα με τις πιο βασανιστικές φοβίες του καθημερινού ανθρώπου: την αδυναμία του απέναντι στην αρρώστια και τον θάνατο!

Εξακολουθούμε να πιστεύουμε πως βασικός λόγος ύπαρξης της Τέχνης είναι η υπηρέτηση του ωραίου – ακόμα και τη στιγμή που προβάλλει τις μεγαλύτερες ασχήμιες και τις πιο δυσάρεστες καταστάσεις της ζωής! Ως εκ τούτου, η Τέχνη οφείλει να λειτουργεί ως θεράπων της ψυχής, ως αντίπαλο δέος στην (εξ ορισμού σκληρή) πραγματικότητα της καθημερινότητας του ανθρώπου. Η στυγνή –όσο κι αν είναι έντεχνη– απομίμηση της πραγματικότητας, δίχως το «βάλσαμο» της κάθαρσης που χρειάζεται η ψυχή, αποτελεί εκτροπή από τους πρωταρχικούς στόχους της Τέχνης. Θα έλεγα, είναι μια απλή πλαστογράφηση της ζωής!

ΤΟ ΒΗΜΑ