Η εξουσία ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία καταστροφής

 Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Πολιτική είναι η τέχνη της μαζικής πειθούς. Η ικανότητα κάποιου, δηλαδή, να πείθει τις μάζες για την ορθότητα των λόγων και την ειλικρίνεια των προθέσεών του, με την προοπτική της εμπλοκής του στα κοινά. Στην αμοραλιστική εκδοχή του όρου, πολιτική είναι η τέχνη της μαζικής εξαπάτησης με έπαθλο την κατάκτηση - ή, τουλάχιστον, τον έλεγχο - της εξουσίας.

Η δεύτερη εκδοχή είναι που παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι έχει συνδεθεί ιστορικά με μείζονες τραγωδίες, εθνικές ή παγκόσμιες (ας θυμηθούμε μόνο τι προηγήθηκε του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου). Κοινό χαρακτηριστικό σε όλες τις περιπτώσεις είναι η δόλια αξιοποίηση μίας εθνικής κρίσης. Στην περίπτωση, π.χ., της Ναζιστικής Γερμανίας, οι Ναζί πήραν την εξουσία εκμεταλλευόμενοι το αίσθημα εθνικής ταπείνωσης των Γερμανών λόγω του τρόπου με τον οποίο τους υπαγορεύθηκε και των όρων που επέβαλλε η συνθήκη "ειρήνης", μετά την ήττα στον Μεγάλο Πόλεμο. Αξιοποίησαν επίσης την κόπωση της κοινωνίας από την οικονομική εξαθλίωση και τις ανεξέλεγκτες κοινωνικές ταραχές που είχαν ξεσπάσει στη χώρα. Κάνοντας χρήση εμπρηστικής ρητορείας και πατώντας επιδέξια στο συλλογικό θυμικό, ο Χίτλερ έπεισε μεγάλο μέρος του γερμανικού λαού ότι εκείνος (ο Χίτλερ) και μόνο είχε τις λύσεις για τη σωτηρία του έθνους. Ο δρόμος της "σωτηρίας", τελικά, πέρασε μέσα από το μεγαλύτερο μαζικό έγκλημα της Ιστορίας και οδήγησε σε ολική εθνική καταστροφή...

Μία ενδιαφέρουσα παραλλαγή του πιο πάνω πολιτικού σεναρίου έκανε την εμφάνισή της σε χώρα της νοτιοανατολικής Ευρώπης τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού-πρώτου αιώνα. Η διαφορά με προγενέστερες περιπτώσεις έγκειται στο ότι η εθνική καταστροφή αντιπροσώπευε τώρα συνειδητή επιδίωξη κάποιων δημαγωγών, ως μέσο για την κατάκτηση της εξουσίας. Το επικαιροποιημένο πολιτικό σενάριο μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:

1. Καταρχήν, απαραίτητη προϋπόθεση ευδοκίμησης της μεθόδου είναι η ύπαρξη μίας σοβαρής εθνικής κρίσης (π.χ., οικονομικής, υγειονομικής ή εκπαιδευτικής) η οποία μπορεί να πάρει διαστάσεις ολικής καταστροφής, καθώς και ενός λαού που εύκολα πείθεται ότι υπάρχουν "μαγικές" λύσεις στα προβλήματά του, όσο μεγάλα κι αν είναι αυτά, αρκεί να βρεθεί ο κατάλληλος "μάγος".

2. Ενθαρρύνονται (αν όχι δημιουργούνται) οι συνθήκες που θα οδηγήσουν γρηγορότερα από την κρίση στην καταστροφή. Αν, π.χ., η κρίση είναι οικονομική, οι δημαγωγοί υπονομεύουν το σχέδιο διάσωσης της οικονομίας εξακοντίζοντας κατηγορίες περί "δωσιλογισμού" και "εθνικής μειοδοσίας". Αν η κρίση είναι υγειονομική, συντάσσονται με κάθε είδους κοινωνική εκδήλωση που με βεβαιότητα θα επιβαρύνει την κατάσταση, με στόχο να οδηγηθεί τελικά σε κατάρρευση το σύστημα υγείας. Αν, τέλος, η κρίση είναι εκπαιδευτική, αγκαλιάζουν στοργικά κάθε φαινόμενο ακραίου ακτιβισμού μέσα στους χώρους μάθησης, με αποτέλεσμα να περιέλθει η δημόσια παιδεία σε κατάσταση παρακμής και εξαθλίωσης.

3. Όταν η κρίση τείνει να κορυφωθεί σε ολική κατάρρευση της οικονομίας, της δημόσιας υγείας ή της παιδείας, οι δημαγωγοί καταγγέλλουν στεντορεία τη φωνή την "ανικανότητα" του συστήματος εξουσίας να αποτρέψει τα δεινά στα οποία οι ίδιοι οι καταγγέλλοντες συνέβαλαν! Πρόκειται, δηλαδή, για (εν μέρει, τουλάχιστον) αυτοεκπληρούμενη προφητεία καταστροφής.

4. Αξιοποιώντας το ευάλωτο θυμικό και την έλλειψη πολιτικής ευθυκρισίας μίας κοινωνίας κουρασμένης από την κρίση και ανήσυχης μπροστά στο φάσμα του απόλυτου εκτροχιασμού της κατάστασης, οι δημαγωγοί επιχειρούν να πείσουν τον λαό να εμπιστευτεί (ή ξανα-εμπιστευτεί, ανάλογα) σε εκείνους την εξουσία. Η συνέχεια ανήκει στην Ιστορία...

Παρά τις προσπάθειες που κατέβαλα, τόσο μέσω της μηχανής αναζήτησης της Google, όσο και απευθυνόμενος σε φίλους καθηγητές πολιτικών επιστημών, δεν κατόρθωσα ως τώρα να προσδιορίσω το ακριβές γεωγραφικό στίγμα της χώρας όπου δοκιμάστηκε (και κατά περίπτωση πέτυχε) η πολιτική μεθόδευση που περιέγραψα πιο πάνω. Το βέβαιο είναι ότι εκείνοι που την εμπνεύστηκαν νόμισαν ότι είχαν αφομοιώσει καλά τα διδάγματα της Ιστορίας. Μόνο που δεν διάβασαν την Ιστορία ως το τέλος: Όσοι πόνταραν σε εθνικές κρίσεις για να αυτοσυστηθούν ως "σωτήρες" και να κερδίσουν την εξουσία, κατέληξαν στη χωματερή της λαϊκής συνείδησης. Σε κάποιες περιπτώσεις, αφού πρώτα έστειλαν τους ίδιους τους λαούς στην καταστροφή...

Οι «τσάμπα μάγκες» του συλλαλητηρίου

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Εν μέσω ολικού lockdown στο οποίο έχει τεθεί η περιφέρεια Αττικής λόγω της επιδημίας του Covid, έλαβε χώρα πρόσφατα στο κέντρο της Αθήνας πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο διαμαρτυρίας για το υπό ψήφιση, τη στιγμή εκείνη, «αντιεκπαιδευτικό» (sic) νομοσχέδιο (τώρα νόμο του κράτους) του υπουργείου Παιδείας. Υπολογίζεται ότι στη συγκέντρωση συμμετείχαν περίπου 5,000 άτομα (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 11-2-2021).

Δεν θα υπεισέλθουμε στα αιτήματα των συγκεντρωθέντων, τα οποία ούτως ή άλλως δεν αντέχουν σε σοβαρό σχολιασμό. Αυτό στο οποίο θα σταθούμε – με κίνδυνο να στοχοποιηθούμε από κάποιους που αναφέρονται χλευαστικά σε δόγμα «νόμος και τάξη» – είναι η προφανής μαζική παρανομία που διαπράχθηκε. Και δεν αναφέρομαι εδώ σε πράξεις βίας και καταστροφών στις οποίες προέβησαν εξωπανεπιστημιακά άτομα, η ανάσχεση της δράσης των οποίων ήταν ένας από τους λόγους ύπαρξης του επίμαχου νομοσχεδίου...

Όπως όλοι γνωρίζουμε, ολικό lockdown σημαίνει υποχρεωτικός περιορισμός στις μετακινήσεις των πολιτών, με εξαίρεση εκείνες που αφορούν είτε την εργασία, είτε μία σειρά από ανθρώπινες ανάγκες που κωδικοποιούνται με τους αριθμούς 1 έως 6 και δηλώνονται με την αποστολή sms. Κάθε έξοδος που δεν εμπίπτει στις πιο πάνω εξαιρέσεις επισύρει ένα διόλου ευκαταφρόνητο πρόστιμο μερικών εκατοντάδων ευρώ.

Φυσικά, στους λόγους εξόδου δεν περιλαμβάνεται η συμμετοχή σε διαδήλωση. Έτσι, υπό την ανοχή μιας φοβικής πολιτείας που τρέμει μπροστά στο ενδεχόμενο της ρετσινιάς του «αυταρχισμού», μερικές χιλιάδες άτομα παραβίασαν ελεύθερα και ωραία τα μέτρα κατά της πανδημίας, τη στιγμή που η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών τα τηρεί ευλαβικά, συναισθανόμενη την κρισιμότητα των καταστάσεων.

Οι συμμετέχοντες στο συλλαλητήριο γνώριζαν εκ των προτέρων ότι η κυβέρνηση δεν θα τολμούσε να επιβάλει μαζικά τον νόμο (οι νόμοι σ’ αυτή τη χώρα είναι μόνο για τα κορόιδα). Έτσι, αφού έδωσαν ανενόχλητοι την παράσταση που τους είχαν υπαγορεύσει οι «προοδευτικοί» ινστρούχτορές τους, γύρισαν στα σπίτια τους, ήπιαν τον καφέ τους και πήγαν για ύπνο...

Με ορατό τον κίνδυνο να χλευαστούμε ως «ηθικολογούντες» από τις ανυπότακτες και «επαναστατημένες» συνειδήσεις που ενδημούν σ’ αυτό τον τόπο, κάνουμε δύο επισημάνσεις με αντίστοιχους αποδέκτες:

Κατά πρώτον, οι επαναστάτες του γλυκού νερού (θλιβερή απομίμηση των πολιτικοποιημένων νεολαιών άλλων εποχών) ας μάθουν ότι αληθινή επανάσταση δίχως θυσίες δεν νοείται! Τι θα έπρεπε να κάνουν αν σέβονταν τον εαυτό τους; Απλά, να έλεγαν στην πολιτεία το εξής:

«Γνωρίζουμε ότι παρανομούμε αλλά θεωρούμε την παρανομία μας απόλυτα δικαιολογημένη και αναγκαία. Και, επειδή δεν επιθυμούμε ευνοϊκή μεταχείριση σε σύγκριση με τους άλλους πολίτες, αλλά και επειδή δεν δεχόμαστε χάρες από το κατεστημένο σας, θα καταβάλουμε ευχαρίστως το πρόστιμο που μας αναλογεί!»

Έτσι κάνουν οι συνειδητοί αγωνιστές που διαθέτουν αίσθημα ευθύνης και αξιοπρέπειας, σε αντίθεση με τους συνήθεις τσάμπα μάγκες των κομματικά καθοδηγούμενων και πολιτικά προστατευόμενων συλλαλητηρίων...

Σε ό,τι αφορά, τώρα, την ίδια την πολιτεία, καλό θα ήταν να προσθέσει και έναν κωδικό 7 στα αποστελλόμενα sms εξόδου, με αιτιολογία την απαραίτητη συμμετοχή σε διαδήλωση. Αν μη τι άλλο, για να μη δουλευόμαστε μεταξύ μας! Και για να μη νιώθουν ηλίθιοι (αποφεύγω να χρησιμοποιήσω γνωστή αγοραία έκφραση) εκείνοι οι συντριπτικά περισσότεροι που τηρούν με σχεδόν μαζοχιστική συνέπεια τα περιοριστικά μέτρα κατά της πανδημίας...

Ο ρατσισμός των «υποκείμενων νοσημάτων»...

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Θα παραφράσω ασεβώς τον Σεφέρη: Όπου κι αν περιηγηθώ, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με πληγώνουν!

Γνωρίζω ότι ανήκει στη σφαίρα του αδιανόητου, όμως ας το προβάλουμε απλά σαν σενάριο της πιο διαστροφικής κινηματογραφικής φαντασίας: Μία ομάδα νεοναζί καθηγητών Ιστορίας – από τους διαβόητους «αρνητές» του Ολοκαυτώματος – επιχειρεί να ελαφρύνει τον κατάλογο των εγκλημάτων του καθεστώτος του Χίτλερ. Ξεκινούν, λοιπόν, μία επίπονη έρευνα με στόχο την συλλογή στοιχείων για την κατάσταση της υγείας όσων πέθαναν στους θαλάμους των αερίων ή στις τάφρους των σοβιετικών επαρχιών.

Η έρευνα αποκαλύπτει ότι τα δύο τρίτα των θυμάτων έπασχαν από σοβαρά και εν δυνάμει θανατηφόρα υποκείμενα νοσήματα. Κάποιοι ηλικιωμένοι, μάλιστα, είχαν ήδη λιγοστό χρόνο ζωής μπροστά τους όταν έφτασαν στο Άουσβιτς. Οι ερευνητές, λοιπόν, καταλήγουν θριαμβευτικά στο συμπέρασμα ότι τα θύματα του Ολοκαυτώματος δεν ήταν έξι εκατομμύρια, «όπως μας λένε σήμερα», αλλά μόλις δύο εκατομμύρια. Ε, ας πάψουμε να στοχεύουμε τον Χίτλερ, ο Στάλιν σκότωσε ακόμα περισσότερους!

Ηθικό δίδαγμα: Αν δολοφονήσεις κάποιον που υποφέρει από σοβαρά προβλήματα υγείας, είναι σαν να μην τον σκότωσες καν, και κανένα δικαστήριο δεν πρέπει να σε καταδικάσει. Ο άνθρωπος αυτός ούτως ή άλλως θα πέθαινε σύντομα από φυσικά αίτια!

Τον αριθμό των δύο εκατομμυρίων του φανταστικού σεναρίου δεν τον επέλεξα τυχαία. Άκουσα πρόσφατα σε επίσημη ενημέρωση ότι τόσους και πλέον ανθρώπους έχει ήδη σκοτώσει η πανδημία του Covid-19. Με βάση τα ιατρικά δεδομένα, ένα σεβαστό ποσοστό από τα θύματα της πανδημίας έπασχε από κάποια λιγότερο ή περισσότερο σοβαρά υποκείμενα νοσήματα, τα οποία κατέστησαν τους πάσχοντες περισσότερο ευάλωτους στον Covid. Εν τούτοις – και αυτό είναι που έχει σημασία – ο ίδιος ο Covid ήταν που πάτησε τη σκανδάλη σκοτώνοντας τα θύματά του. Τα οποία ουδείς δύναται να γνωρίζει πόσο θα μπορούσαν να ζήσουν ακόμα...

Ξαναγυρνώ στην παράφραση του Σεφέρη. Αναμφίβολα, τα social media είναι ένα (συχνά αναγκαίο) υποκατάστατο κοινωνικής ζωής. Η απουσία, μάλιστα, δια ζώσης επικοινωνίας διευκολύνει κάποιες φορές την εξωτερίκευση των πιο σκοτεινών σκέψεων και συναισθημάτων. Την περίοδο της μεγάλης οικονομικής κρίσης τα media ήταν πλημμυρισμένα από την δηλητηριώδη οργή των «αντι-μνημονιακών», των «αντισυστημικών» και των αντιευρωπαϊκών δραχμιστών του δόγματος της μοναχικής πορείας της Ελλάδας στον γκρεμό. Φτάσαμε να διαβάσουμε εκφράσεις του επιπέδου «να πεθάνετε όλοι, ρε!» για όσους χλευάζονταν συλλήβδην ως «μενουμευρώπη». Φυσικά, υπήρξαν και πιο «σοφιστικέ», πιο ευπρεπείς χλευασμοί από ανθρώπους κάποιου επιπέδου. Τα εκφραστικά μέσα, εν τούτοις, δεν αναιρούν το υποκείμενο νόημα. Η ευπρέπεια του λόγου δεν ακυρώνει το πνεύμα και την ουσία του (ας μην ξεχνούμε ότι υπήρξαν και διανοούμενοι Ναζί...).

Ελάχιστη κατάπληξη προκαλεί το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των πρώην αντι-μνημονιακών έχει περάσει τώρα στο στρατόπεδο των αρνητών της πανδημίας, ο θόρυβος γύρω από την οποία – κατά το σχετικό αφήγημα – είναι αποτέλεσμα σκόπιμης, κερδοσκοπικής μεγαλοποίησης μίας εύκολα διαχειρίσιμης και όχι τόσο θανατηφόρας υγειονομικής κατάστασης. Τη φορά αυτή εχθρός της κοινωνίας δεν είναι κάποιο μνημόνιο αλλά η επιβολή περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της «υποτιθέμενης» πανδημίας.

Και το φρικιαστικό κινηματογραφικό σενάριο των νεοναζί καθηγητών αποκτά τώρα αληθινή υπόσταση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Μας αναφέρουν κάποια εκατομμύρια θυμάτων του Covid, δεν μας λένε όμως πόσα από αυτά τα θύματα είχαν υποκείμενα νοσήματα», διαβάζω σε αναρτήσεις φίλων. Το συμπέρασμα προφανές: τους ανθρώπους δεν τους σκότωσε, τελικά, η πανδημία αλλά τα προβλήματα υγείας που κουβαλούσαν. Ούτως ή άλλως θα πέθαιναν. Ο Covid απλά έβαλε την τελευταία πινελιά στον καμβά της ζωής!

Την βαθιά ρατσιστική αυτή επιχειρηματολογία έχουν ασπαστεί ακόμα και άτομα με υψηλό επίπεδο μόρφωσης και διανόησης. Σε ανάρτησή του στο Facebook, φίλος και εξαίρετος νομικός παρέθετε με μάλλον ειρωνική διάθεση τον κατάλογο των νοσημάτων από τα οποία υπέφερε γνωστός δημοσιογράφος της αμερικανικής τηλεόρασης, ο οποίος έφυγε πρόσφατα από τη ζωή χτυπημένος από τον Covid. Άρα, συμπέρανε γενικεύοντας ο φίλος, ας μη μας τα παραφουσκώνουν οι ειδικοί όταν μιλούν για τα θύματα της πανδημίας. Από τα δύο εκατομμύρια του παγκόσμιου πανδημικού ολοκαυτώματος θα πρέπει να εξαιρέσουμε εκείνους που είχε έρθει η ώρα τους να πεθάνουν, αφού ήταν ηλικιωμένοι ή άρρωστοι! Ομολογώ ότι η ανάρτηση με σόκαρε, περισσότερο από όταν ο ίδιος αυτός φίλος οραματιζόταν την διάλυση της Ενωμένης Ευρώπης και την εθνικά υπερήφανη «Ελλάδα της δραχμής»...

Όμως, για να κάνω και τον δικηγόρο του... δικηγόρου (δεν θα το διατυπώσω κατά τον συνήθη τρόπο!), ο ρατσισμός των υποκείμενων νοσημάτων δεν προέκυψε από το πουθενά. Ως αφετηρία του είχε (και) μία αμφιλεγόμενη τοποθέτηση του εθνικού μας λοιμωξιολόγου κατά την πρώτη φάση της πανδημίας. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου στο πλαίσιο καθημερινής τηλεοπτικής ενημέρωσης, είχε δημιουργήσει αμφιβολίες για την θνητότητα της νόσου δίνοντας την εντύπωση ότι μερικοί θάνατοι που, τυπικά, καταγράφονταν ως περιστατικά Covid, στην ουσία μπορεί να οφείλονταν σε άλλα αίτια. Πιο συγκεκριμένα, αν τη στιγμή του θανάτου του κάποιος βρισκόταν θετικός στον Covid, ο άνθρωπος αυτός εξ ορισμού καταχωριζόταν στα θύματα του κορωνοϊού, έστω και αν υπέφερε παράλληλα κι από άλλα, σοβαρά νοσήματα (σαν να λέμε, το «θάνατος με Covid» μεταφραζόταν ως «θάνατος από Covid»). Επί πλέον, στις ενημερώσεις του ο καθηγητής έκανε πάντα ειδική αναφορά στον αριθμό των νεκρών που ήταν «ηλικιωμένοι» (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό) ή υπέφεραν από προβλήματα υγείας, αφήνοντας την αίσθηση ότι οι νέοι και υγιείς κινδύνευαν ελάχιστα από τον Covid. Όπως τώρα γνωρίζουμε, η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική στη συνέχεια...

Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω αν η μέθοδος καταγραφής θυμάτων Covid ανεξαρτήτως υποκείμενων νοσημάτων συνεχίζει να υφίσταται, ούτε καν αν είχε πράγματι ισχύσει απόλυτα με τον οριζόντιο τρόπο που περιέγραψα πιο πάνω. Αναμφίβολα, πάντως, ένας αριθμός θανάτων όπου συνυπάρχει ο Covid με υποκείμενα νοσήματα οφείλεται κατά κύριο λόγο στα νοσήματα αυτά. Τούτο όμως πόρρω απέχει από το να απενοχοποιήσουμε (έστω και μερικώς) την πανδημία για τα εκατομμύρια των θυμάτων που έχει ήδη προκαλέσει σε παγκόσμια κλίμακα, αποδίδοντας ένα δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό των θανάτων σε άλλα αίτια.

Ακόμα περισσότερο, είναι ελάχιστα ανθρώπινο να αντιμετωπίζουμε τον θάνατο από Covid ενός ατόμου με υποκείμενα νοσήματα σαν «περισσότερο δίκαιο» από τον θάνατο ενός υγιούς από το ίδιο ακριβώς αίτιο. Είναι σαν να λέμε σε μία ευπαθή ομάδα συνανθρώπων μας, «εσείς αξίζετε να το πάθετε»! Πρόκειται για κοινωνικό ρατσισμό που αναπτύχθηκε με την πανδημία αλλά αμφίβολο είναι ότι θα εκλείψει με αυτήν. Γιατί, τα σώματα αρρωσταίνουν και ξαναγίνονται καλά. Οι νοοτροπίες, όμως, εύκολα εγκαθίστανται στην κοινωνική συνείδηση και δύσκολα αποβάλλονται. Γι’ αυτό, άλλωστε, εξακολουθούμε να αποκαλούμε «πρόοδο» εκείνο που στην πραγματικότητα έχει προ πολλού καταστεί συντήρηση...

Παραπλανώντας τον λαό για το... καλό του!

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Όχι ότι δεν το είχαμε ψυλλιαστεί, αλλά άλλο να το υποπτεύεσαι και άλλο να το ακούς να επιβεβαιώνεται από τα πλέον επίσημα χείλη...

Άκουσα στον "Αθήνα 984" ένα απόσπασμα ηχογραφημένης ραδιοφωνικής συνέντευξης λαλίστατου (και όχι πάντοτε σε νηφάλιους τόνους) υπουργού της κυβέρνησης. Ο δημοσιογράφος, με κάθε άλλο παρά αντιπολιτευτική διάθεση, αναφέρθηκε στο αιφνίδιο νέο αυστηρό lockdown που επιβλήθηκε σε ολόκληρη τη  χώρα από τις 3 έως τις 11 (και βλέπουμε) Ιανουαρίου, επισημαίνοντας ότι, με το απροειδοποίητο κλείσιμο, εκ νέου, του λιανεμπορίου, πολλές παραγγελίες έμειναν μετέωρες και πολύς κόσμος έμεινε ακάλυπτος από είδη που του ήταν απαραίτητα. Δεν θα μπορούσε να είχε υπάρξει σχετική προειδοποίηση κάποιες μέρες νωρίτερα, έτσι ώστε οι άνθρωποι να φροντίσουν να κάνουν εγκαίρως τις προμήθειες ή τις άλλες εργασίες τους; Ή μήπως η απόφαση ήταν το ίδιο αιφνιδιαστική, ως προς την αναγκαιότητα της λήψης της, ακόμα και για την ίδια την κυβέρνηση, λόγω έκτακτης εκτίμησης της επιδημιολογικής κατάστασης; "Εσείς, κύριε υπουργέ, το γνωρίζατε;" ρώτησε μάλλον καλοπροαίρετα (αν όχι αφελώς) ο δημοσιογράφος.

Η απάντηση του υπουργού μού φάνηκε μνημείο πολιτικού κυνισμού που εγείρει σοβαρό ζήτημα πολιτικής ηθικής. Ακόμα περισσότερο, λόγω της έπαρσης την οποία πρόδιδε η εκφορά του λόγου! Φυσικά και γνώριζε από μέρες το επικείμενο νέο γενικό lockdown. Η κυβέρνηση, όμως, προτίμησε να "σερβίρει" μια προσχεδιασμένη ατζέντα σαν "έκτακτη απόφαση" που ελήφθη λόγω "απρόβλεπτης επιδημιολογικής εξέλιξης". Γιατί το έκανε αυτό; Διότι, αν έλεγε την αλήθεια στον κόσμο, όλοι θα ξεχύνονταν στους δρόμους για όσο και για ό,τι προλάβαιναν, και η Αθήνα "θα καταστρεφόταν όπως το Λονδίνο"! Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση παραπλάνησε τον λαό "για το καλό του"!

Από πολιτική και φιλοσοφική άποψη τίθεται εδώ ένα πολύ σημαντικό ερώτημα: Είναι ηθικά βάσιμη η επιδίωξη του κοινού καλού από μία εξουσία, με όχημα την μεταχείριση πολιτικού ψεύδους; Το γενικό αυτό ερώτημα δεν είναι ρητορικό (δεν διαθέτω οικουμενικά αποδεκτή απάντηση), μπορεί όμως να οδηγήσει σε μία σειρά από ειδικότερα ερωτήματα με περιπτωσιολογικό χαρακτήρα. Ιδού δύο χαρακτηριστικά από αυτά:

1. Αν αυτή η μέθοδος παραπλάνησης έχει στ' αλήθεια υιοθετηθεί από τους κυβερνώντες "για το καλό του λαού", πώς θα μπορέσει η κυβέρνηση να περάσει πειστικά το μήνυμα του "απολύτως ασφαλούς εμβολίου", με δεδομένη μάλιστα την εμφάνιση, ήδη, σοβαρών παρενεργειών σε μεμονωμένα άτομα; Δεν άκουσαν ποτέ την παραβολή του βοσκού και του λύκου;

2. Το καλοκαίρι του 2015 η τότε κυβέρνηση ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά το κλείσιμο των τραπεζών. Ήταν Παρασκευή βράδυ, και οι εβδομάδες που ακολούθησαν ήταν αληθινός εφιάλτης για όλους μας (πλην κυβερνώντων, φυσικά, οι οποίοι δεν καταδέχθηκαν ποτέ να σταθούν στις ουρές των ATM για το "φιλοδώρημα" της πείνας). Η κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι τις τράπεζες τις έκλεισαν "οι κακοί εταίροι και δανειστές" και όχι εκείνη η ίδια, αφού αυτή "αγαπούσε" τον λαό και ήθελε μόνο το "καλό" του! Το κόμμα που κυβερνούσε κατηγορήθηκε από τους αντιπάλους του (δικαίως κατά τον γράφοντα) για εξαπάτηση του λαού και πολιτικό αμοραλισμό. Εξακολουθούν οι τότε κριτές να πιστεύουν το ίδιο σήμερα; Αν το εξετάσει κανείς ψυχρά, το κλείσιμο των τραπεζών ήταν επιβεβλημένο εν όψει επικείμενης, τότε, ολικής χρεοκοπίας της χώρας. Ένα "ηρωικό" ψέμα, εν τούτοις, θα μπορούσε να κάνει την κοινωνία να θεωρήσει το - εκ των πραγμάτων αναγκαίο - μαρτύριό της ως πράξη πατριωτικής θυσίας, αντί ως αποτέλεσμα πολιτικού κυνισμού. Και να συνεργαστεί ευκολότερα...

Αν αποδεχθούμε το πολιτικό δόγμα σύμφωνα με το οποίο είναι επιτρεπτό να λέγονται ψέματα στον λαό για το καλό του, πόσο μακριά μπορούμε να φανταστούμε να εκτείνεται η εφαρμογή του; Για παράδειγμα, θα μπορούσε ή όχι να το χρησιμοποιήσει ένας επίδοξος δικτάτορας για να καταλάβει την εξουσία με καταρχήν δημοκρατικά μέσα, καταργώντας στη συνέχεια το δημοκρατικό πολίτευμα το οποίο θεωρεί καταστροφικό για τη χώρα του; Δεν το διαβάσαμε σε κάποιο παραμύθι με δράκους: η Δημοκρατία της Βαϊμάρης κάπως έτσι καταλύθηκε το 1933!

Και, μια και μιλάμε για δικτατορίες, κάποιοι εκπρόσωποι της εξουσίας καλό θα είναι να μετριάσουν το αλαζονικό και αυταρχικό ύφος τους όταν μιλούν στα μέσα ενημέρωσης. Γιατί, το ύφος αυτό παραπέμπει σε ιστορικές εποχές που δεν θέλουμε να θυμόμαστε. Φαντάζομαι, το ίδιο κι εκείνοι...

Όταν «ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες» δολοφονούν ηλικιωμένους...

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Η δολοφονία ενός αριστερού ράπερ από έναν ρατσιστή είναι ένα τραγικό γεγονός. Η δολοφονία, όμως, ενός υπερήλικα από έναν προστατευόμενο του αντιρατσιστικού κινήματος είναι απλά «στατιστική». Το θύμα δεν έχει όνομα, έχει αριθμό...

Με καθυστέρηση αρκετών ημερών πληροφορηθήκαμε από ηλεκτρονικά, κυρίως, μέσα ενημέρωσης μία φρικτή δολοφονία που συνέβη πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη. Δύο παιδιά 14 και 12 ετών εισέβαλαν στην οικία 86-χρονου με σκοπό την ληστεία. Το όλο εγχείρημα έλαβε χώρα υπό την εποπτεία και καθοδήγηση της γιαγιάς των παιδιών και του φίλου της, οι οποίοι επιτηρούσαν την περιοχή (κοινώς, φύλαγαν τσίλιες). 

Ο ηλικιωμένος είχε την κακή τύχη να αντιληφθεί την παρουσία των παιδιών μέσα στο σπίτι του – στο οποίο ζούσε μόνος – και, όπως ήταν φυσικό, προέβαλε αντίσταση, αρνούμενος παράλληλα να αποκαλύψει πού είχε κρυμμένα τα χρήματα. Άρνηση που πλήρωσε με τη ζωή του μετά από κτηνώδη βασανιστήρια στα οποία τον υπέβαλαν τα δύο «παιδιά». Τα τελευταία έφυγαν από το σπίτι αφού πήραν 200 ευρώ που βρήκαν φυλαγμένα. 

Αργότερα, οι δύο ανήλικοι δολοφόνοι της Θεσσαλονίκης συνελήφθησαν από την αστυνομία και ομολόγησαν την πράξη τους. Στη συνέχεια αφέθηκαν στην χαλαρή «φύλαξη» κοινωνικού ιδρύματος της περιοχής, από το οποίο ο ένας απέδρασε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία και, τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, αναζητείται... 

Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι το γεγονός ότι τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης, πιθανώς υπό τον φόβο κριτικής για παραβίαση της «πολιτικής ορθότητας», απέφυγαν να αναφέρουν, ή ανέφεραν με ψιλά γράμματα, ότι τα παιδιά ανήκαν σε συγκεκριμένη «ευαίσθητη κοινωνική ομάδα»: ήταν Ρομά. Την ίδια φοβική συμπεριφορά έχουν επιδείξει τα μέσα ενημέρωσης σε αναρίθμητες (στην κυριολεξία) παρόμοιες περιπτώσεις δολοφονίας ηλικιωμένων ατόμων από άτομα ανήκοντα σε «ευαίσθητες» ομάδες, είτε εγχώριες (όπως στην προκειμένη περίπτωση) είτε εισαγόμενες στο πλαίσιο του «πολυπολιτισμικού μετασχηματισμού» της χώρας. Η κοινωνική συλλογικότητα στην οποία ανήκουν οι δράστες συχνά δεν υπονοείται καν... 

Όπως προανέφερα, έχουμε χάσει το μέτρημα – ιδίως τα τελευταία 10 χρόνια – με τα φρικιαστικά, κτηνώδη κι απάνθρωπα εγκλήματα σε βάρος ηλικιωμένων (και συχνά ανήμπορων) ανθρώπων, τα οποία διαπράττονται από μέλη «ευαίσθητων» κοινωνικών χώρων. Το αυτί της Αριστεράς της «προόδου», του «ανθρωπισμού» και της «κοινωνικής ευαισθησίας», εν τούτοις, δεν έδειξε να ιδρώνει ποτέ γι’ αυτό το φαινόμενο. Ίσως γιατί οι θύτες ανήκουν στη δική της προστατευόμενη ομάδα του κοινωνικού περιθωρίου, και κάθε φόνος με κίνητρο τη ληστεία θεωρείται a priori ως απεγνωσμένη πράξη αυτοσυντήρησης των απόκληρων της κοινωνίας και των κυνηγημένων από «το σύστημα». Όσο για τους ηλικιωμένους, αυτοί στο κάτω – κάτω τα έφαγαν τα ψωμιά τους, είχαν και μια σύνταξη για να ζήσουν, άσε δε που ψηφίζουν και τους «άλλους»! 

Δεν διέκρινα ποτέ, όμως, κάποιες σχετικές ευαισθησίες και από το άλλο στρατόπεδο, εκείνο των «φιλελεύθερων». Θα έλεγα ότι, για κάθε σύστημα εξουσίας, μία δολοφονία ηλικιωμένου είναι απλά ένα γεγονός που καταγράφεται στο καθημερινό αστυνομικό δελτίο συμβάντων, δίχως ιδιαίτερες κοινωνικές προεκτάσεις. Άλλωστε, το θύμα δεν είναι παρά ένα «αντιπαραγωγικό» υπερήλικο άτομο το οποίο, εκ των πραγμάτων, ελάχιστα είναι πλέον σε θέση να προσφέρει στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Χώρια που επιβαρύνει την ήδη προβληματική οικονομία με μία επί πλέον σύνταξη, αλλά και φορτώνει το πάσχον σύστημα υγείας με πρόσθετες δυσβάσταχτες υποχρεώσεις!

Παραφράζοντας τη γνωστή κυνική ρήση του Άντολφ Άιχμαν, η δολοφονία ενός αριστερού ράπερ από έναν ρατσιστή είναι ένα τραγικό γεγονός. Το ίδιο και η ανάλογη δολοφονία ενός ακτιβιστή με σεξουαλικές ιδιαιτερότητες. Η δολοφονία, όμως, ενός υπερήλικα από έναν προστατευόμενο του αντιρατσιστικού κινήματος είναι απλά «στατιστική». Το θύμα δεν έχει όνομα, έχει αριθμό. 

Όμοια όπως αριθμό είχαν οι στρατιώτες στα χαρακώματα και οι μελλοθάνατοι στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Αλλά, αυτά ανήκουν στην Ιστορία...

Λιανεμπόριο: Όταν η κοινή λογική μένει από… μπαταρία!

Την ώρα που τα κορυφαία πολιτικά ζητήματα στη χώρα είναι οι παραθαλάσσιες βίλες και οι χαρούμενες ποδηλασίες στα βουνά, τα μικρά μαγαζιά της γειτονιάς αργοπεθαίνουν λόγω του lockdown. Θύματα μιας «οριζόντιας» λογικής που αδυνατεί να διακρίνει ανάμεσα στο κοσμοβριθές κεντρικό πολυκατάστημα μαζικής εξυπηρέτησης και στη μικρή συνοικιακή επιχείρηση που εξυπηρετεί βασικές τοπικές ανάγκες…

Μία ιατρική συσκευή μετρήσεων, απόλυτα απαραίτητων, βρήκε την ώρα να μείνει από μπαταρία. Τη συσκευή αυτή μέχρι πρότινος χορηγούσαν δωρεάν τα φαρμακεία (ακριβοπλήρωνες, ασφαλώς, τα σχετικά αναλώσιμα). Έτσι, τηλεφώνησα πρωί-πρωί στη φαρμακοποιό μου να ρωτήσω αν της βρίσκονται συσκευές, να περάσω να πάρω μία. Με ενημέρωσε ευγενικά ότι η εταιρεία, δυστυχώς, έχει καιρό να στείλει, και μου πρότεινε ως βέλτιστη λύση να πάω τη συσκευή μου σε κοντινό κατάστημα που πουλά μπαταρίες.

Καλού-κακού, πριν ξεκινήσω είπα να κάνω ένα τηλεφώνημα στο κατάστημα. Κι εκεί η αρμόδια υπάλληλος με πληροφόρησε με λυπημένη φωνή ότι ενδέχεται να έχει τη μπαταρία που χρειάζομαι, δεν επιτρέπεται όμως να την πουλήσει καθώς είναι είδος που ανήκει στο λιανεμπόριο. Και, ως γνωστόν, τούτη την περίοδο του lockdown λόγω covid το λιανεμπόριο είναι κλειστό. Σημειώνω ότι υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στο κατάστημα για πληρωμή λογαριασμών τηλεφώνου. Φεύγοντας, όμως, δεν επιτρέπεται να πάρεις μαζί σου μια απλή μπαταρία που αγόρασες!

Σαν να μην έφτανε αυτό, λαλίστατος – και συχνάκις κραυγάζων αλλοφρόνως εις τα μίντια – υπουργός της κυβέρνησης δήλωσε λίαν προσφάτως ότι δεν είναι καθόλου ορατό το άνοιγμα του λιανεμπορίου, παρά τις «ανεύθυνες διαδόσεις» περί του αντιθέτου (πολλές εκ των οποίων, εν τούτοις, άμεσα ή έμμεσα διακινήθηκαν από συναδέλφους του).

Το μόνο που με παρηγορεί είναι ότι, αν μη τι άλλο, ανοίγουν οσονούπω τα καταστήματα με τα εποχιακά είδη. Και, μπροστά σε πολύχρωμες μπάλες, παιχνίδια και φανταχτερά στολίδια, ποιος νοιάζεται τώρα αν ένα ηλίθιο μηχάνημα που κάνει κάτι μετρήσεις, έχει μπαταρία για να δουλέψει; Μια μπαταρία που δεν ξέρω από πού στα κομμάτια να την παραγγείλω για να μου την στείλουν (λέμε τώρα) με «delivery», αφού μάλιστα δεν μπορώ να προσδιορίσω με βεβαιότητα τον τύπο της (στο κατάστημα η διάγνωση θα ήταν δουλειά του ειδικευμένου τεχνικού). Άσε που η ηλικιωμένη θεία μου, η οποία δεν σκαμπάζει γρι από κομπιούτερς και διαδίκτυα, δεν θα ήξερε καν πώς να βρει πού πουλάνε τέτοια πράματα!

Όμως, οι μπαταρίες δεν είναι το μόνο, ούτε το πιο σημαντικό από τα είδη λιανεμπορίου που χρειαζόμαστε καθημερινά αλλά μας λείπουν. Το ίδιο όπως λείπει, δυστυχώς, και ο ορθολογικός σχεδιασμός από τους κυβερνώντες. Γιατί, ποια επιδημιολογική επιβάρυνση θα προκαλούσε ένα μικρό μαγαζί μιας γειτονιάς αν εφαρμοζόταν αυστηρά ο απλός κανόνας «ένας πελάτης τη φορά»; Γιατί να μη λειτουργούν κουρεία και κομμωτήρια με τον ίδιο κανόνα; Τι θα πείραζε να μείνει ανοιχτό το συνοικιακό κατάστημα που πουλά ηλεκτρικά είδη καθημερινής χρήσης; Πού θα «σκανάρει» κάποιος ένα έγγραφο για να το στείλει εμπρόθεσμα σε ηλεκτρονική μορφή σε μία δημόσια υπηρεσία, και πού θα τυπώσει το σημείωμα πληρωμής για τα τέλη κυκλοφορίας του αυτοκινήτου του, αν το κοντινό βιβλιοπωλείο που τον εξυπηρετούσε ως τώρα είναι κλειστό; Εγώ που δεν έχω printer στο σπίτι και τούτη τη στιγμή δεν μπορώ να βρίσκομαι στο γραφείο μου, πώς θα τυπώσω ένα κείμενο που μου έστειλαν ηλεκτρονικά, πάνω στο οποίο απαιτείται να κάνω χειρόγραφες σημειώσεις; Κι αυτό είναι μόνο ένα μικρό δείγμα από δεκάδες παρόμοιες ερωτήσεις που θα μπορούσαν να τεθούν.

Οι αρμόδιοι που δημοσίως εκφράζουν «αγωνία» για την οικονομική κατάσταση των μικρο-μεσαίων που καταστρέφονται λόγω της πανδημίας, ας καθίσουν για λίγο να σκεφτούν αν το πρωτογενές αίτιο είναι το μόνο που φταίει, ή αν ευθύνεται και ο δικός τους ανορθολογικός σχεδιασμός στο περίφημο lockdown. Και, φυσικά, με επιδόματα – ψίχουλα δεν σώζεται η κατάσταση στο τοπικό εμπόριο (οι μεγάλοι του κέντρου θα βρουν πάντα τον τρόπο να σταθούν στα πόδια τους).

Αν το καλο-εξετάσουμε, σε μικρή κλίμακα δεν τίθεται καν ζήτημα διλήμματος ανάμεσα σε δημόσια υγεία και οικονομία. Το μόνο διακύβευμα είναι η επιβίωση χιλιάδων επαγγελματιών που, εκτός από τον covid, πλήττονται και από μία πολιτική του τύπου «ακριβοί στα πίτουρα και φτηνοί στο αλεύρι». Δηλαδή, κλείνω το μαγαζάκι της γειτονιάς, στο οποίο μπαίνει ένας πελάτης κάθε τέταρτο της ώρας, ενώ έχω προηγουμένως κάνει τα στραβά μάτια σε μαζικά γλεντοκοπήματα και άλλες δημόσιες συναθροίσεις (το άτιμο το πολιτικό κόστος!) ως τη στιγμή που φτάνει ο κόμπος στο χτένι και αρχίζουν να τελειώνουν οι ΜΕΘ. Και τότε ως εύκολη λύση επιβάλλω πολιτική οριζόντιας «ποινολόγησης» επί δικαίων και αδίκων…

Επί του πιεστηρίου: Μόλις είχα κλείσει το πιο πάνω σημείωμα όταν αποφάσισα να κάνω μία βόλτα ως το φαρμακείο της γειτονιάς για διάφορες προμήθειες. Κι εκεί με περίμενε μια έκπληξη: η καλή φαρμακοποιός έψαξε και βρήκε τις μπαταρίες που χρειαζόμουν για τη συσκευή. Μάλιστα, μου τις έκανε δώρο! Τελικά, τις λύσεις στα προβλήματα τις δίνουν άνθρωποι, όχι κυβερνήσεις…

Aixmi.gr

Υπάρχει πάντα το δικαίωμα στην ομαδική αυτοχειρία;

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Με αφορμή την απαγόρευση των μαζικών εκδηλώσεων για την επέτειο του Πολυτεχνείου εν μέσω φονικής πανδημίας, γίνεται συζήτηση πολλή τούτες τις μέρες για το δικαίωμα κάποιου να θέτει τις συνταγματικές του ελευθερίες πάνω από την ίδια του την υγεία και τη ζωή. Με απλά λόγια, αν επιθυμώ να ρισκάρω τη ζωή μου συμμετέχοντας σε μία δημόσια συνάθροιση – ακόμα περισσότερο αν αυτή γίνεται για να τιμήσει μία ιστορική πράξη αντίστασης απέναντι σε ένα αυταρχικό καθεστώς – ποιος νόμος μίας δημοκρατικής πολιτείας μπορεί να μου το απαγορεύσει;

Δεν είμαι νομικός, έτσι η πιο κάτω τοποθέτησή μου αντανακλά την προσωπική μου λογική και μόνο, χωρίς να διεκδικεί δάφνες νομικής αυθεντίας...

Όσοι αντιτίθενται στην απαγόρευση των συγκεντρώσεων υποστηρίζουν, κατ' ουσίαν, την ύπαρξη συνταγματικού δικαιώματος στην ομαδική αυτοχειρία. Γιατί, μόνο ως οιονεί απόπειρα αυτοκτονίας μπορεί να αξιολογηθεί μία αυτόβουλη μαζική συνάθροιση κάτω από τις παρούσες πανδημικές συνθήκες!

Ίσως και να συμφωνούσε κάποιος, καταρχήν, με αυτή την ιδιότυπη δικαιωματική άποψη, υπό μία όμως προϋπόθεση: Η υποψήφια προς αυτοχειρία ομάδα να είναι περίκλειστη και απομονωμένη από το λοιπό κοινωνικό σύνολο, έτσι ώστε η εκούσια, γι’ αυτήν, έκθεση σε θανάσιμο κίνδυνο να μην επεκτείνεται de facto και σε άτομα που δεν επιθυμούν να ανήκουν στην ομάδα.

Ας εξηγήσω: Είναι κατανοητό να θέλουν κάποιοι να εξασκήσουν το (θεωρούμενο από εκείνους ως) «συνταγματικό τους δικαίωμα» στην ομαδική έκθεση σε ακραίο κίνδυνο, ως πράξη απείθειας απέναντι σε μία «αυταρχική» (όπως πιστεύουν) εξουσία. Αρκεί όμως να μην διασταυρωθούν οι δρόμοι τους με κάποιους άλλους που παίρνουν συνειδητά την απόφαση να παραιτηθούν από το δικαίωμα αυτό προς χάριν της προστασίας της ζωής τους. Γιατί, όπως καλά γνωρίζουμε, η πηγή του κινδύνου είναι άκρως μεταδοτική και δεν κάνει διάκριση ανάμεσα σε «εθελοντές» και ακουσίως παρατυγχάνοντες!

Στην πράξη, βέβαια, μία τέτοια προϋπόθεση απόλυτης τήρησης αποστάσεων θα ισοδυναμούσε με «γκετοποίηση», πράγμα που – πέραν του ότι είναι πρακτικά ανέφικτο – θα παραβίαζε και κάθε έννοια συνταγματικής ηθικής.

Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι, ακόμα και αν κάποιοι, για λόγους ιδεολογίας και εν μέσω ακραίας πανδημικής κρίσης, είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν το τίμημα της ανυπακοής τους στο «σύστημα» με την ίδια τους τη ζωή, είναι εκ των πραγμάτων αδύνατο να το πληρώσουν εκείνοι και μόνο. Γιατί, στην περίπτωση που θα συναπαντηθούν μαζί μου, ίσως κληθώ εν αγνοία μου να το πληρώσω κι εγώ. Και οι νόμοι της πολιτείας οφείλουν τότε να με προστατέψουν...

Aixmi.gr

Lockdown: Όταν η Ιστορία επαναλαμβάνεται...

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Για δεύτερη φορά μέσα σε ένα χρόνο η χώρα βιώνει την εμπειρία μίας πανεθνικής καραντίνας. Και, αν την πρώτη φορά υπήρχε η δικαιολογία της έλλειψης προϋπάρχουσας εμπειρίας απέναντι σε μία πρωτόγνωρη πανδημική κρίση, τούτη τη φορά υπάρχει μία de facto απόδειξη μερικής, έστω, ανευθυνότητας κυβερνωμένων και σχετικής ανεπάρκειας κυβερνώντων.

Οι ομοιότητες ανάμεσα στο ανοιξιάτικο και το φθινοπωρινό σενάριο αντιμετώπισης της πανδημίας κάνουν το δεύτερο σενάριο να μοιάζει με αυτοεκπληρούμενη προφητεία! Ας θυμηθούμε συνοπτικά την πορεία των γεγονότων:

Αρχικά, μετά από εισηγήσεις ειδικών επιστημόνων, η κυβέρνηση ανακοινώνει μία σειρά σχετικά ήπιων μέτρων για την ανακοπή του επιδημικού κύματος. Τα μέτρα αυτά δεν περιορίζουν σε ακραίο βαθμό τις μετακινήσεις των πολιτών καθώς και την κίνηση του εμπορίου. Σύμφωνα με επιστημονικές εκτιμήσεις, η σχολαστική τήρηση των μέτρων θα καθιστούσε ελάχιστα πιθανή μία μελλοντική αυστηροποίησή τους.

Το μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας, αντιλαμβανόμενο την σοβαρότητα της κατάστασης, συμμορφώνεται απόλυτα και εφαρμόζει τα μέτρα. Υπάρχει όμως μία ισχυρή μειοψηφία «αντιρρησιών» που αντιδρά δυναμικά σε αυτά. Σε αυτήν θα μπορούσε κάποιος να διακρίνει δύο (συχνά αλληλοεπικαλυπτόμενες) ιδεολογικές ή/και συμπεριφορικές ομάδες:

1. Αρκετοί ασπάζονται και διακινούν (κυρίως στα social media) ψευδο-επιστημονικές θεωρίες του τύπου «ο κορωνοϊός είναι μία απλή γρίπη και τίποτα περισσότερο», ή συνωμοσιολογικά σενάρια που αποδίδουν την παγκόσμια κινητοποίηση για την πανδημία σε δόλια τεχνάσματα σκοτεινών διεθνών κέντρων εξουσίας. Στην ομάδα αυτή έχει ενταχθεί ένα σημαντικό μέρος των λεγόμενων «αντιμνημονιακών» της περιόδου της οικονομικής κρίσης, που αποτέλεσαν και τη ραχοκοκαλιά των ψηφοφόρων τού «ΟΧΙ» στο δημοψήφισμα του καλοκαιριού του 2015. Κοινό χαρακτηριστικό τους η ασυμβίβαστη «αντισυστημικότητα», που δεν είναι τίποτ’ άλλο από ένα καλλωπισμένο προσωπείο του ακατέργαστου λαϊκισμού. Την ίδια στιγμή, κάποιοι εκπρόσωποι μίας υποτιθέμενα «αντισυμβατικής» επιστήμης ενισχύουν με την δημοσιοποίηση των θέσεών τους το ρεύμα του επιστημονικού ανορθολογισμού, προσφέροντας άλλοθι στους αντιρρησίες. Οι «οικονομολόγοι της δραχμής» έχουν τώρα δώσει τη θέση τους στους κάθε λογής «ειδικούς» της θεωρίας «covid-19 ίσον γρίπη» και των συνωμοσιολογικών  παρελκόμενών της...

2. Υπάρχουν και πολλοί που, λόγω υπερφίαλης εμπιστοσύνης στις βιολογικές τους άμυνες, και αδιαφορώντας απόλυτα για τις άμυνες των άλλων, συνεχίζουν αδιατάρακτα την μαζική «κανονικότητα» της κοινωνικής τους ζωής. Η συμπεριφορά τους, έτσι, παίρνει συχνά τον χαρακτήρα ανεπίγνωστης ομαδικής αυτοκτονίας! Το ηλικιακό κέντρο βάρους αυτής της ομάδας δείχνει να είναι σχετικά χαμηλό, όμως καμία ηλικιακή κατηγορία δεν μπορεί να αποκλειστεί σε μεμονωμένη βάση.

Αν και μειοψηφούν κοινωνικά, οι «αντιρρησίες» είναι εκείνοι που κυρίως χαράζουν την υγειονομική μοίρα της χώρας, συμβάλλοντας με τις πράξεις τους στο να οδηγηθούν τα επιδημιολογικά δεδομένα στα όρια του μη - διαχειρίσιμου. Πώς αντιδρά, εν τω μεταξύ, η πολιτεία; Κατ’ ουσίαν δεν αντιδρά, υπό τον φόβο της «ρετσινιάς» του αυταρχισμού απέναντι σε ένα κομμάτι της κοινωνίας που έχει «άλλη άποψη». Αρκείται έτσι σε πατερναλιστικά πρωθυπουργικά διαγγέλματα και αυστηρές υπουργικές προειδοποιήσεις «σαρωτικών ελέγχων» τήρησης των υφιστάμενων μέτρων, παραμένοντας στην πράξη θεατής των καταστάσεων.

Όταν, τελικά, η κατάσταση λαμβάνει χαρακτήρα εθνικής υγειονομικής κρίσης, η κυβέρνηση καταφεύγει αναπόφευκτα στο έσχατο μέτρο: την ολική απαγόρευση των μετακινήσεων και, παράλληλα, τον σημαντικό περιορισμό του εμπορίου. Μέτρο εκ των πραγμάτων ισοπεδωτικό και άδικο, αφού ουσιαστικά τιμωρεί τους πολλούς για την ανευθυνότητα των λίγων αλλά και για την αδυναμία άσκησης ελέγχου εκ μέρους του ίδιου του κρατικού μηχανισμού.

Με το τέλος του πρώτου lockdown και με δεδομένο το θετικό του αποτέλεσμα, ένα κλίμα ευφορίας απλώνεται στη χώρα. Μία ασυγκράτητη ανθρωπομάζα – στην οποία περιλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός ξένων επισκεπτών που έχουν περάσει από αμφίβολης αξιοπιστίας τεστ για covid – ξεχύνεται ανέμελα προς όλους τους τουριστικούς προορισμούς της χώρας, υπό τις ευλογίες της κυβέρνησης. Όταν, τελικά, πέφτει η αυλαία της τουριστικής περιόδου, τα καμπανάκια αρχίζουν να χτυπούν προειδοποιώντας για εκ νέου επιδείνωση των επιδημιολογικών δεικτών. Και ο κύκλος ξεκινά να διαγράφει μία νέα πορεία προς ένα καθολικό lockdown...

Ο Μαρξ είπε ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται, πρώτα σαν τραγωδία και κατόπιν σαν φάρσα. Η φθινοπωρινή επανάληψη της ανοιξιάτικης ακολουθίας αλληλοαναιρούμενων εξαγγελιών και πολιτικών αποφάσεων, και η εκ νέου επίδειξη αμηχανίας του κράτους απέναντι στην προκλητική μαζική παραβίαση των νόμων από απείθαρχες μειοψηφίες, θα συντηρήσουν για λίγο ακόμα την εικόνα της τραγικότητας των περιστάσεων. Την επόμενη φορά (αν τυχόν υπάρξει) θα μιλούμε πλέον για φάρσα. Μια φάρσα που θα έχουμε στήσει όλοι μαζί, κυβερνώντες και κυβερνώμενοι, για να διασκεδάσουμε στην ανέμελη πορεία μας προς τον γκρεμό...

Ψευδο-επιστήμη και συνωμοσιολογία στην υπηρεσία του COVID-19

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Ένα Σάββατο απόγευμα, εκεί προς τα τέλη Σεπτέμβρη, έλαβα ένα email από καλή φίλη νομικό. Με ενημέρωνε ότι στη γνωστή διαδικτυακή πλατφόρμα YouTube μεταδιδόταν ζωντανά ένα «διεθνές διεπιστημονικό συνέδριο» για την πανδημία, στέλνοντάς μου και το σχετικό link. Δεν άντεξα στον πειρασμό, και μπήκα...

Το «συνέδριο» – διοργανωμένο από Έλληνες επιστήμονες και με τη συμμετοχή ξένων προσκεκλημένων – κράτησε ώρες, ενώ συνεχίστηκε και την επόμενη μέρα. Ένα μέρος (όσο πρόλαβα και όσο άντεξα) το παρακολούθησα «ζωντανά», ενώ κάποια αποσπάσματα τα είδα (ή ξαναείδα) αργότερα, βιντεοσκοπημένα.

Υπό κανονικές συνθήκες δεν θα τολμούσα να αξιολογήσω επιστημονικά τα όσα άκουσα από Έλληνες και ξένους (υποτιθέμενα) «ειδικούς». Εξ άλλου, δεν διαθέτω τις σχετικές ιατρικές γνώσεις (κι ας ισχυριζόμαστε κάποιες φορές εμείς οι Φυσικοί ότι «τα ξέρουμε όλα»!). Η επιστημονική αξιολόγηση δεν άργησε να έρθει από πραγματικούς ειδικούς(*) και ήταν καταπέλτης για το διήμερο ψευδο-επιστήμης που παρέλασε από τις οθόνες των υπολογιστών μας. Σε ό,τι με αφορά, θα μιλήσω σαν απλός χρήστης του διαδικτυακού μέσου που άκουσε πράγματα που του φάνηκαν εξωφρενικά – αν όχι και ύποπτα...

Ήταν προφανές ότι βασικός σκοπός του συνεδρίου ήταν να προβάλει τις απόψεις των «ειδικών» που ανήκουν στη σχολή σκέψης η οποία αμφισβητεί τις διαστάσεις του προβλήματος της πανδημίας, έτσι όπως αυτές περιγράφονται από την συντριπτική πλειοψηφία των γιατρών παγκοσμίως, από το σύνολο, σχεδόν, των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων, και από το μεγαλύτερο μέρος του διεθνούς Τύπου.

Ούτε λίγο - ούτε πολύ, πληροφορηθήκαμε ότι ο θόρυβος γύρω από έναν «σχετικά ακίνδυνο ιό» και μία «λάιτ κατάσταση» (οι εκφράσεις ακούστηκαν από Έλληνα καθηγητή πανεπιστημίου) προέρχεται από σκόπιμη μεγαλοποίηση ενός διαχειρίσιμου προβλήματος, και διακινείται από κάποια σκοτεινά κέντρα με σκοπό την χειραγώγηση του κοινωνικού συνόλου και την κερδοσκοπία εις βάρος του. Φυσικά, στην υποτιθέμενη «συνωμοσία» πρωτοστατούν οι φαρμακευτικές εταιρείες που επιδίδονται στην παρασκευή του εμβολίου (από ξένο προσκεκλημένο ακούστηκαν εκφράσεις όπως «οργανωμένο έγκλημα» και «εγκληματικά συνδικάτα»).

Ακούσαμε ότι το πρόβλημα της πανδημίας είναι, κατά βάση, πολιτικό κατασκεύασμα και όχι πραγματικός επιδημιολογικός εφιάλτης που θέτει σε συναγερμό ολόκληρη την επιστημονική κοινότητα. Διακινήθηκε, επίσης, η γνωστή άποψη σύμφωνα με την οποία τα μέτρα πρόληψης ενάντια στη μετάδοση της επιδημίας παραβιάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και, ως εκ τούτου, είναι κοινωνικά απαράδεκτα.

Εντύπωση προκάλεσε η εμφατικά διατυπωμένη θέση ότι ο ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης της κατάστασης δεν είναι η λήψη προληπτικών μέτρων αλλά η ενίσχυση του συστήματος υγείας ώστε να εξυπηρετεί αυτούς που ήδη έχουν νοσήσει. Με άλλα λόγια, προσπερνούμε το ζήτημα της πρόληψης (για την οποία ελάχιστα, γενικά, ειπώθηκαν) και ρίχνουμε όλο το βάρος στη θεραπεία!

Ειδική προσπάθεια καταβλήθηκε για την αποδόμηση των μέτρων που αφορούν στην προστασία των παιδιών. Ακούσαμε ότι η χρήση της μάσκας, η οποία έχει ως βαθύτερο στόχο την «απο-κοινωνικοποίηση» και την «απομόνωση» των παιδιών σύμφωνα με τις επιταγές κάποιων σκοτεινών διεθνών «κέντρων», θα αφήσει δυσεπούλωτα τραύματα στους παιδικούς ψυχισμούς ενώ ελάχιστη προστασία θα προσφέρει.

Το πιο εντυπωσιακό: Ο ίδιος ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας «ψεύδεται συνειδητά» και «διασπείρει τον τρόμο» ισχυριζόμενος ότι ο ιός είναι (δήθεν) εξαιρετικά μεταδοτικός και θανατηφόρος! Εκπρόσωπος άνομων συμφερόντων και μέρος διεθνούς συνωμοσίας και ο Π.Ο.Υ., λοιπόν...

Σε ό,τι αφορά τις πυρηνικές του θέσεις, το «συνέδριο» δεν πρωτοτύπησε. Απόψεις που αμφισβητούν το μέγεθος της πανδημίας και την αναγκαιότητα λήψης περιοριστικών μέτρων έχουν ήδη διακινηθεί αρκετά από αδαείς στις γνωστές διαδικτυακές πλατφόρμες. Η βαριά σφραγίδα της ίδιας της επιστήμης, όμως, δημιουργεί ένα ξεχωριστό πρόβλημα σε μία πολιτεία που μάχεται απεγνωσμένα να αποτρέψει ανεξέλεγκτες επιδημιολογικές καταστάσεις με δυνητικά εφιαλτικές συνέπειες για το κοινωνικό σύνολο.

Σχετικά πρόσφατα είναι τα περιστατικά βίας εις βάρος εκπαιδευτικών, από γονείς μαθητών που επέμεναν να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο χωρίς τα αναγκαία μέτρα προστασίας. Τώρα οι γονείς θα μπορούν να επικαλούνται την «επιστήμη» ως ελαφρυντικό για την όποια μελλοντική πράξη απείθειας, ακόμα και βιαιοπραγίας!

Το ίδιο θα την επικαλούνται και οι κάθε λογής «ατρόμητοι επαναστάτες» που συναθροίζονται ανέμελα και χωρίς καν τα στοιχειώδη μέτρα προστασίας σε κέντρα διασκεδάσεως, σε πλατείες, σε πορείες και (ναι) σε ναούς.

Η πραγματική επιστήμη έχει χρέος να επαγρυπνεί και να ενημερώνει έγκαιρα και υπεύθυνα τους πολίτες. Και η πολιτεία θα πρέπει να βρει, επιτέλους, τον τρόπο (αν όχι και την θέληση καθαυτή) να επιβάλει την τήρηση των μέτρων που η ίδια μεγαλοφώνως εξαγγέλλει. Αλλιώς, το «δεύτερο κύμα» της πανδημίας θα γίνει τσουνάμι που θα μας καταπιεί όλους. Χωρίς να κάνει διακρίσεις ανάμεσα σε συμμορφωμένους και «επαναστάτες», ή σε πραγματιστές και «συνωμοσιολολογούντες»...

(*) https://www.ellinikahoaxes.gr/2020/09/28/greek-covid-19-multidisciplinary-convention-pseudoscience/

Ναζισμός και νεοναζισμός: Από τη Βαϊμάρη στην Ελλάδα της κρίσης

Γράφει: Κώστας Παπαχρήστου

Οι Ναζί ανέβηκαν στην εξουσία στη Γερμανία το 1933. Η άνοδός τους, συνέπεια (και) μιας οδυνηρής ήττας σε έναν πόλεμο, σήμανε το τέλος του δημοκρατικού πειράματος της Βαϊμάρης.

Οι νεοναζί εισήλθαν στο ελληνικό κοινοβούλιο το 2012. Η είσοδός τους, συνέπεια (και) μιας ακραίας οικονομικής κρίσης, σήμανε το τέλος της πολιτικής «αθωότητας» στη χώρα.

Το πρώτο ιστορικό γεγονός ήταν η απαρχή μίας παγκόσμιας τραγωδίας που κορυφώθηκε με το φρικτότερο μαζικό έγκλημα της Ιστορίας.

Το δεύτερο γεγονός κατέδειξε ότι ένα φαινομενικά πεθαμένο (ή, έστω, μισοπεθαμένο) φίδι είναι δυνατό να αναστηθεί όταν οι συνθήκες παρέχουν το απαραίτητο «οξυγόνο» για την επιβίωσή του.

Οι ιστορικές συγκυρίες που οδήγησαν στην επικράτηση του Ναζισμού και την μετέπειτα επανεμφάνισή του ως νεοναζισμού έχουν μελετηθεί σε βάθος από πολλούς ειδικούς και δεν θα αποτολμήσουμε εδώ μία ιστορική ή πολιτική ανάλυση του θέματος. Θα αρκεστούμε σε μία επιγραμματική συγκριτική παράθεση των κυριότερων αιτίων που επέτρεψαν στον Ναζισμό να κυριαρχήσει στην μεσοπολεμική Γερμανία, και στους εν Ελλάδι θαυμαστές του να εισβάλουν στους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας μολύνοντάς τους ανεπανόρθωτα.

Και, γνωρίζοντας τα «γιατί» που οδήγησαν έναν λαό – ή, έστω, ένα κομμάτι του – σε αντιδημοκρατικές πολιτικές επιλογές, ίσως αποφύγουμε παρόμοιες επιλογές σε μελλοντικές κρίσιμες συνθήκες...

Τρεις σημαντικές ιστορικές συγκυρίες συνέβαλαν στην άνοδο των Ναζί στην εξουσία:

1. Το αίσθημα εθνικής ταπείνωσης των Γερμανών, που προκλήθηκε από τον εξευτελιστικό τρόπο με τον οποίο οι νικητές του Μεγάλου Πολέμου έσυραν τη Γερμανία στην αποδοχή της Συνθήκης των Βερσαλλιών (1919).

2. Μία ακραία οικονομική κρίση, η οποία κατά ένα μέρος οφειλόταν στις δυσβάσταχτες πολεμικές αποζημιώσεις προς τους νικητές του πολέμου.

3. Η αδυναμία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης να αντιμετωπίσει την κατάσταση αναρχίας που είχε ξεσπάσει στη χώρα, οδηγώντας σε αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαρξιστές και ακραίους εθνικιστές.

Οι Ναζί χρησιμοποίησαν τους Εβραίους ως εξιλαστήρια θύματα για την ήττα στον πόλεμο και τα μετέπειτα προβλήματα της Γερμανίας. Στην πραγματικότητα, οι διώξεις κατά των Εβραίων, με αποκορύφωμα την μαζική δολοφονία του Ολοκαυτώματος, ήταν αποτέλεσμα της διαστροφικής ρατσιστικής ιδεολογίας των Ναζί, η οποία είχε ήδη εκφραστεί ανοιχτά στο “Mein Kampf” αρκετά χρόνια πριν ο Χίτλερ αναλάβει την εξουσία.

Ας δούμε τώρα τους σημαντικότερους παράγοντες που συνέβαλαν στην είσοδο των νεοναζί στην ελληνική Βουλή, και ας κάνουμε τις σχετικές συγκρίσεις:

1. Το αίσθημα εθνικής ταπείνωσης των Ελλήνων από την υπεροπτική στάση που επέδειξαν οι κυβερνήσεις και τα μέσα ενημέρωσης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (ιδιαίτερα στη Γερμανία) όταν ξέσπασε η οικονομική κρίση στην Ελλάδα. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση ισχυρού αντι-ευρωπαϊκού ρεύματος στη χώρα, με παράλληλη ενίσχυση της επιρροής «αντισυστημικών» τάσεων (τόσο εκ δεξιών, όσο και εξ αριστερών) σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

2. Τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που επέφερε στους Έλληνες η αναγκαστική συμμόρφωση των «συστημικών» κυβερνήσεων με τους άτεγκτους όρους των μνημονίων, οι οποίοι επέβαλαν πολιτικές σκληρής λιτότητας και καθεστώς ασφυκτικής επιτήρησης από τους (συχνά αλαζονικά συμπεριφερόμενους) δανειστές.

3. Η κατάσταση εσωτερικής αναρχίας (ιδιαίτερα στην Αθήνα) από την ανεξέλεγκτη δράση οργανωμένων ακροαριστερών ομάδων, με πρόσχημα την κρίση, και η αδυναμία – ή και απροθυμία – των δημοκρατικών κυβερνήσεων να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.

4. Η κατακόρυφη αύξηση της εγκληματικότητας (ιδίως, και πάλι, στην Αθήνα) λόγω της μη-ελεγχόμενης (άρα κατ’ ουσίαν παράνομης) μετανάστευσης.

Ο τέταρτος παράγοντας διαφοροποιεί την περίπτωση των νεοναζί από εκείνη των πρωταρχικών Ναζί. Όσο και αν οι επιθέσεις των πρώτων κατά μεταναστών είχαν και ρατσιστικά κίνητρα, οι νεοναζί βρήκαν μία πρώτης τάξεως δικαιολογία για τη δράση τους πατώντας πάνω σε ένα υπαρκτό πρόβλημα της χώρας. Στις συνειδήσεις των τοπικών κοινωνιών, μάλιστα, το πρόβλημα αυτό αποκτούσε ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις σε ηθικό και ψυχολογικό επίπεδο λόγω της απροθυμίας των λεγόμενων «προοδευτικών» πολιτικών δυνάμεων να αναγνωρίσουν τις δυσχερείς συνθήκες που βίωναν οι άνθρωποι της γειτονιάς, και να καταδικάσουν ανοιχτά τις παράνομες (συχνά ακραία βίαιες) δράσεις ενός μέρους των (θεωρούμενων ως) «ευπαθών» ομάδων. Η «κατανόηση» στη συμπεριφορά του οποίου μέρους συχνά άγγιζε την απόλυτη δικαιολόγηση και εξέφραζε επιλεκτική ευαισθησία και συμπάθεια...

Η αποτελεσματικότερη μέθοδος, λοιπόν, για να αποτρέψει το πολιτικό σύστημα την επανεμφάνιση των νεοναζί στο κοινωνικό και πολιτικό σκηνικό της χώρας είναι να εξαλείψει τους παράγοντες που θα μπορούσαν να χαρίσουν σε εκείνους προνομιακό πεδίο δράσης. Σε κάθε περίπτωση, το να κατηγορεί κάποιος συλλήβδην τους ψηφοφόρους τους ως φασίστες ή ρατσιστές, χωρίς να μπει στον κόπο να αφουγκραστεί τα προβλήματά τους, είναι επικίνδυνα απλοϊκό. Κάποιοι θα σπεύσουν τότε να προσφέρουν «συμπάθεια» και «κατανόηση». Ας τους προλάβει το ίδιο το δημοκρατικό σύστημα, της «προοδευτικής» συνιστώσας του μη εξαιρουμένης. Αν όχι και προεξάρχουσας...